Ndërsa bota dridhej nga luftërat, krizat dhe kryeministrat që binin si domino, një njeri rri në të njëjtin fron prej gati 59 vitesh. Sulltani i Brunejit mbush sot 80. Dhe ndërsa politikanët tanë luftojnë të mbijetojnë një mandat të vetëm, ai i ka mbijetuar të gjithë - edhe kryeministrat, edhe kushtetutat, edhe modat.

Hasanal Bolkiah u fronëzua më 4 tetor 1967. Që atëherë - heshtje. Jo sepse s'ka çfarë të thotë, por sepse s'ka nevojë. Kushtetuta e këtij shteti të vogël në veri të Borneos fjalë për fjalë përcakton se sulltani „kurrë nuk mund të gabojë" - as si person privat, as në rolin e tij zyrtar. Përfytyroni një politikan të cilit ligji i garanton se ka gjithmonë të drejtë. Kjo nuk është monarki, kjo është paprekshmëri e ngulitur në letër.

Dhe për çdo rast, ai vetë i mban të gjithë çelësat. Përveçse është mbret, ai është edhe kryeministër, edhe ministër i mbrojtjes, edhe ministër i financave, edhe krerësi i islamit në vend. Një personalitet, katër kolltukë. Kur gjithë kjo është në të njëjtat duar, pyetja „kush do të përgjigjet" thjesht nuk ka kujt t'i drejtohet.

Familja si një shtet i vogël

Dinastia Bolkiah është një nga më të pasurat që ende sundojnë. Sulltani ka 12 fëmijë - pesë djem dhe shtatë vajza - nga tri martesa. Më i madhi, trashëgimtari i fronit Al-Muhtadi Bilah, është 52 vjeç. Nga brezi i ri më i njohuri është princi Abdul Matin, të cilin rrjetet sociale e kthyen në yll - simpatik, gjithmonë pranë të atit në ngjarjet zyrtare, një fytyrë për një publik të ri.

Një pasuri që numërohet me vështirësi

Rezidenca quhet Nurul Iman dhe është pallati i dytë më i madh në botë - 200.000 metra katrorë, mbi 18.000 dhoma dhe 290 banjo. Është më i madh se Vatikani. Vetëm Qyteti i Ndaluar në Pekin e tejkalon. Brenda ka kupola të arta; në oborr - një koleksion prej mbi 5.000 automjetesh luksoze. Ferrari, Rolls-Royce, Bentley, madje edhe shtatë nga njëqind bolidet e Formula 1 të McLaren që u prodhuan ndonjëherë.

Pasuria e tij personale vlerësohet në rreth 16 miliardë dollarë, kryesisht nga nafta dhe gazi. Me vite qëndroi në krye të listave të „Forbes". Ka gjashtë avionë, dy helikopterë dhe një Boeing 747 plotësisht të përshtatur që mban mbi 500 pasagjerë. Për ditëlindjen e pesëdhjetë porositi një koncert privat të Michael Jackson - i cili në fund as që u paraqit.

Është e lehtë të lexohet kjo si përrallë për një mbret të largët, ekzotik. Por prapa shkëlqimit qëndron një tregim tjetër: një shtet ku një personalitet mban gjithçka, ku pasuria rrjedh nga toka e jo nga mundi i njerëzve, dhe ku heshtja nuk është modesti por pushtet. Jetëgjatësia e një sunduesi nuk do të thotë se sistemi është i shëndetshëm. Ndonjëherë do të thotë pikërisht e kundërta - se askush nuk ka as hapësirë, as të drejtë, të pyesë ndryshe.