Mbi 300 milionë të pastrehë në botë, ndërsa Maqedonia nuk e di sa ka te ne: as përkufizim, as evidencë

Më 10 tetor bota shënoi Ditën e të Pastrehëve, me shifra që vështirë se mund të përfytyrohen. Sipas vlerësimeve të Programit të OKB-së për Zhvillim, të publikuara në maj 2026, më shumë se 300 milionë njerëz në botë janë të pastrehë, dhe pothuajse tre miliardë jetojnë në kushte të papërshtatshme. E sa të pastrehë ka në Maqedoni? Këtë nuk e di askush - as shteti.

Kjo nuk është ekzagjerim. Në vend nuk ekziston një sistem i përshtatshëm për regjistrimin dhe evidentimin e personave të pastrehë. Pasqyra rajonale për zbatimin e të drejtave sociale tregon edhe mungesën e një përkufizimi dhe klasifikimi të qartë ligjor, hartëzimin e pamjaftueshëm dhe faktin që pastrehësia e fshehur nuk njihet fare në të dhënat zyrtare. Me fjalë të tjera, njeriu mund të mos ketë ku të flejë dhe të mos hyjë kurrë në asnjë statistikë.

Vlerësim në vend të regjistrimit

Për Shkupin ka vetëm vlerësime. Sipas Kryqit të Kuq, në një raport nga viti 2022, rreth 500 njerëz në kryeqytet ishin pa shtëpi. Ky është vlerësim, jo regjistrim - dhe nëse dikush në 2026 e citon si aktual, citon një shifër katër vjet të vjetër.

Ndihmë megjithatë ka. Pika „Momin Potok“ punon që nga viti 2008 dhe ofron ushqim, veshje, kontroll mjekësor dhe vend për pushim, ndërsa Kryqi i Kuq ofron edhe mbështetje psikosociale. Kjo është punë e njerëzve që i shohin të pastrehët çdo ditë. Institucionet, ndryshe nga ata, për momentin nuk e dinë as sa janë.

Më shumë se një stol në park

I pastrehë nuk është vetëm njeriu që fle në stol. Është edhe ai që jeton në strehim të përkohshëm, që vazhdimisht ndërron vend, që varet nga mikpritja e të tjerëve ose jeton në një hapësirë që nuk i plotëson kushtet bazë. Humbja e punës, varfëria, dhuna në familje, sëmundja, borxhet dhe qiratë që rriten mund ta shtyjnë njeriun ngadalë jashtë një shtëpie të qëndrueshme.

Nuk mund ta zgjidhësh një problem që as nuk e ke numëruar. Nëse ministria përgjegjëse vërtet dëshiron të ndihmojë, hapi i parë është një ligj që thotë kush është i pastrehë dhe një evidencë që më në fund do t'i numërojë. Sa dimra do të kalojnë ende derisa kjo të bëhet prioritet?