100% TRANSPARENCË, PO KU JANË KONTRATAT? ENERGJETIKA NËN PIKËPYETJE

Ministrja e Energjetikës, Sanja Bozhinovska, në intervistën e saj të fundit u mburr se Ministria ka arritur 100% në Indeksin e transparencës aktive. Por shtrohet një pyetje e thjeshtë: Çfarë transparence 100% është kjo, nëse qytetarët nuk mund t'i lexojnë lirshëm kontratat më të rëndësishme në energjetikë? Ku janë kontratat e publikuara për investimet e mëdha energjetike? Ku janë kushtet financiare me të cilat kompanitë private fitojnë mundësinë t'i shfrytëzojnë burimet shtetërore? Ku janë llogaritjet se sa fiton shteti dhe sa investitorët privatë? Ose konkretisht -Kontrata për shitjen e ESM Distribucionit te EVN-ja austriake -Hidrocentralet e vogla iu dhanë shtesë EVN-së për mbulimin e humbjeve në rrjetin e shpërndarjes së energjisë elektrike, por nuk ka kontratë publike -Shteti maqedonas mbajti 10% pronësi në EVN, por 20 vjet nuk ka revizion -Pse nuk publikohen shumat që EVN-ja i ka arkëtuar për lidhjen e të gjitha centraleve solare, centraleve me erë dhe kapaciteteve industriale -Komisioni Rregullator në llogaritjet e veta tashmë njeh një kategori të veçantë të mjeteve të marra falas dhe të mjeteve të financuara përmes kompensimeve për lidhje. A ka raste që investitori ta paguajë trafostacionin, t'ia dorëzojë EVN-së, dhe pastaj i njëjti trafostacion të krijojë të ardhura shtesë të rregulluara për operatorin? -Gjetjet e revizionit për MEPSO-n hapin pyetje serioze për evidencën dhe regjistrimin e infrastrukturës elektroenergjetike në Maqedoni, por përgjigje nuk ka. -Si dhe mbi çfarë baze ligjore hyn EVN-ja në investime të lidhura me infrastrukturën elektroenergjetike prej 110 kV? -Qeveria miratoi qiranë afatgjatë të 1.344.965 metrave katrorë tokë shtetërore, pra gati 135 hektarë, për ndërtimin e një parku me erë. Bëhet fjalë për projektin e Alcazar Energy Partners, grup investues me seli në Luksemburg, përmes kompanisë së projektit ŠTP VIND DOOEL Shkup, por askund nuk ka kontratë të qasshme publikisht -Gjatë zgjedhjes së partnerëve privatë në vitin 2021 për centralet solare te Osllomeja u publikuan oferta sipas të cilave ESM duhet të marrë kompensim të barabartë me 18,51% dhe 18,01% të energjisë elektrike të prodhuar, të vlerësuar sipas kushteve të kontraktuara, por askund nuk ka të dhëna publike, përveç në faqen e ESM-së, ku shkruan 10%. -ESM nënshkroi kontratë trevjeçare me KEK-un për rreth 3 milionë ton qymyr nga Obiliqi, me çmim fiks prej 24,4 euro për ton, por a janë shqyrtuar edhe variantet e tjera të furnizimit me qymyr, a janë llogaritur kostot përfundimtare, ku janë analizat -Republika e Maqedonisë afatgjatë ka humbje të mëdha në shpërndarjen e energjisë elektrike, me matematikë të pastër 16,2%. Ku krijohen këto humbje dhe kush i paguan -Komisioni Rregullator për Energjetikë e miraton edhe kthimin e lejuar që hyn në të ardhurat e rregulluara të Elektrodistribucionit, por kush i kontrollon atëherë

Kur t'i publikoni kontratat, llogaritjet financiare, revizionet dhe dokumentet që tregojnë si menaxhohen burimet energjetike shtetërore, atëherë do të mund të flasim për transparencë të vërtetë.

Transparenca nuk dëshmohet me 100% në ndonjë indeks, por me përgjigje të mbështetura me dokumente, fakte dhe shifra. Kur çdo qytetar të mund të kontrollojë kush çfarë ka nënshkruar, sa para janë arkëtuar, kush ka fituar dhe çfarë ka marrë shteti, atëherë dilni lirisht para publikut dhe thoni: „Po, unë jam transparente!“ Deri atëherë, nuk kërkojmë përqindje dhe lavdërime. Kërkojmë përgjigje!