YÜZDE 100 ŞEFFAFLIK, PEKİ SÖZLEŞMELER NEREDE? ENERJİ SEKTÖRÜ SORU İŞARETİ ALTINDA

Enerji Bakanı Sanja Božinovska son röportajında Bakanlığın Aktif Şeffaflık Endeksi'nde yüzde 100 elde ettiğiyle övündü. Ama basit bir soru ortaya çıkıyor: Vatandaşlar enerji sektörünün en önemli sözleşmelerini serbestçe okuyamıyorsa, bu nasıl bir yüzde 100 şeffaflık? Büyük enerji yatırımlarının kamuya açıklanmış sözleşmeleri nerede? Özel şirketlerin devlet kaynaklarını kullanma imkânı elde ettiği mali koşullar nerede? Devletin ne kadar, özel yatırımcıların ne kadar kazandığını gösteren hesaplar nerede? Ya da somut olarak -ESM Dağıtım'ın Avusturyalı EVN'ye satış sözleşmesi -Küçük hidroelektrik santralleri, elektrik dağıtım şebekesindeki kayıpları karşılamak için ayrıca EVN'ye verildi, ama kamuya açık bir sözleşme yok -Makedon devleti EVN'de yüzde 10 hisse tuttu, ama 20 yıldır denetim yok -EVN'nin tüm güneş santralleri, rüzgâr santralleri ve sanayi tesislerinin bağlantısı için tahsil ettiği tutarlar neden kamuoyuna açıklanmıyor -Düzenleyici Kurul kendi hesaplarında ücretsiz edinilen varlıklar ile bağlantı bedelleriyle finanse edilen varlıklar için ayrı bir kategoriyi zaten tanıyor. Bir yatırımcının trafo merkezinin parasını ödeyip onu EVN'ye devrettiği, ardından aynı trafo merkezinin operatör için ek düzenlenmiş gelir yarattığı bir durum var mı? -MEPSO'ya ilişkin denetim bulguları, Makedonya'daki elektrik altyapısının kayıt ve tescili hakkında ciddi sorular doğuruyor, ama cevap yok. -EVN, 110 kV elektrik altyapısıyla bağlantılı yatırımlara nasıl ve hangi yasal dayanakla giriyor? -Hükümet, bir rüzgâr santrali inşası için 1.344.965 metrekare devlet arazisinin, yani yaklaşık 135 hektarın uzun vadeli kiralanmasını onayladı. Söz konusu proje, merkezi Lüksemburg'da bulunan yatırım grubu Alcazar Energy Partners'a ait ve proje şirketi ŠTP VIND DOOEL Üsküp üzerinden yürütülüyor, ama sözleşme hiçbir yerde kamuya açık değil -2021'de Oslomey yakınlarındaki güneş santralleri için özel ortaklar seçilirken yayımlanan tekliflere göre ESM'nin, anlaşılan koşullara göre değerlendirilen üretilen elektriğin yüzde 18,51'i ve yüzde 18,01'i değerinde bir bedel alması gerekiyordu, ama ESM'nin sitesi dışında hiçbir yerde kamuya açık veri yok ve orada yüzde 10 yazıyor. -ESM, KEK ile Obiliç'ten yaklaşık 3 milyon ton kömür için ton başına 24,4 euro sabit fiyatla üç yıllık bir sözleşme imzaladı, ama başka kömür tedarik seçenekleri incelendi mi, nihai maliyetler hesaplandı mı, analizler nerede? -Makedonya Cumhuriyeti uzun süredir elektrik dağıtımında büyük kayıplar yaşıyor, düz matematikle yüzde 16,2. Bu kayıplar nerede oluşuyor ve bunları kim ödüyor? -Enerji Düzenleme Kurulu, Elektrik Dağıtım'ın düzenlenmiş gelirine giren izin verilen getiriyi de onaylıyor, ama o zaman onları kim denetliyor?

Sözleşmeleri, mali hesapları, denetimleri ve devletin enerji kaynaklarının nasıl yönetildiğini gösteren belgeleri yayımladığınızda, işte o zaman gerçek şeffaflıktan söz edebiliriz.

Şeffaflık herhangi bir endekste yüzde 100 ile değil, belgelerle, gerçeklerle ve rakamlarla desteklenen cevaplarla kanıtlanır. Her vatandaş kimin neyi imzaladığını, ne kadar para tahsil edildiğini, kimin kazandığını ve devletin ne elde ettiğini kontrol edebildiğinde, o zaman çıkın kamuoyunun karşısına ve rahatça söyleyin: "Evet, ben şeffafım!" O zamana kadar yüzdeler ve övgüler istemiyoruz. Cevap istiyoruz!