BPRM e shkurton afatin për banesën e dytë në 25 vjet, ndërsa banesa e parë me 10% pjesëmarrje kushton më shumë se sa duket

Nga 1 dhjetori 2026, kush blen banesë të dytë ose çdo banesë të radhës me kredi do të ketë më së shumti 25 vjet për ta shlyer, në vend të 30 viteve deri tani. Banka Popullore e ul edhe raportin e lejuar mes kësteve mujore të borxheve dhe të ardhurave mujore të kredimarrësit. Për shtëpinë e parë afati mbetet deri në 30 vjet, ndërsa pjesëmarrja minimale 10%, aq sa është që nga dhjetori i vitit të kaluar.

Guvernatori Trajko Slaveski thotë se banesat dhe shtëpitë para së gjithash duhet të jenë vend për të jetuar, e vetëm pastaj investim. Sipas Bankës Popullore, kreditë për shtëpinë e parë tani përbëjnë rreth 25% të numrit të përgjithshëm të kredive të miratuara për banim, ndërsa indeksi i çmimeve të banesave në Shkup tregon ngadalësim: rritja vjetore në tremujorin e tretë është 10,3%, pas 13,4% në të dytin dhe 16,6% në tremujorin e parë.

Çfarë do të thotë vërtet 10%

Masa për shtëpinë e parë duket si lehtësim, dhe në fillim vërtet është. Por llogaria e tregon edhe anën tjetër. Për një banesë prej 100.000 eurosh, me afat prej 30 vjetësh dhe kamatë fikse ilustruese prej 3%, blerësi me pjesëmarrje prej 10% duhet të mbledhë paraprakisht 15.000 euro më pak se ai me 25%. Në këmbim merr kredi më të madhe dhe gjatë 30 viteve paguan rreth 7.800 euro më shumë kamatë, pa llogaritur provizionet, sigurimin dhe shpenzimet e tjera.

Pra, masa nuk e liron banesën. Ajo e zhvendos peshën nga kursimet e sotme te këstet e ardhshme. Për një familje të re që me vite paguan qira dhe nuk mund të mbledhë 25.000 euro, kjo megjithatë mund të jetë rruga e vetme drejt shtëpisë së vet. Vetëm se nuk është dhuratë.

Banesa e dytë nuk është gjithmonë luks

Rregullat më të rrepta për banesën e dytë synojnë investitorët. Por do t'i godasin edhe familjet të cilave banesa u është bërë e vogël, sepse është rritur numri i anëtarëve ose fëmijët janë rritur, e duan banesë më të madhe dhe ta mbajnë të parën. Afati më i shkurtër do të thotë këst mujor më i lartë, ndërsa raporti më i rreptë do të thotë se banka do të kërkojë të ardhura më të mëdha për ta miratuar kredinë. Nga ana tjetër, afati më i shkurtër do të thotë edhe më pak kamatë gjithsej.

Banka Popullore mund t'i shtrëngojë kreditë, por çmimin e metrit katror e përcaktojnë shitësit dhe investitorët. Nëse rritja prej 10,3% për një vit është „stabilizim“, pyetja është - stabilizim për kë: për tregun apo për pagën që duhet ta arrijë?