Një startap trevjeçar që prodhon reaktorë të vegjël modularë bërthamorë po mbledh para me një vlerësim prej 6 miliardë dollarësh (rreth 5,5 miliardë euro). Kompania quhet Valar Atomics, dhe raundin pritet ta udhëheqë Sequoia Capital. Vetëm katër muaj më parë, në mars, e njëjta firmë vlente tri herë më pak - 2 miliardë dollarë. Energjia bërthamore, me sa duket, është sërish në modë - por këtë herë jo për shkak të klimës, por për shkak të rrymës që e gëlltisin qendrat e inteligjencës artificiale.

Shifrat në vetvete tregojnë një histori. Raundi i mëparshëm solli 450 milionë dollarë - 340 milionë kapital dhe 110 milionë borxh. I riu është hartuar si një raund prej një miliardi, por me një truk që u bë i zakonshëm në epokën e financimit të IA-së: paratë hyjnë me këste, me vlerësime të ndryshme. Praktikisht, investitorë të ndryshëm paguajnë çmim të ndryshëm për të njëjtën aksion - dhe kjo e turbullon bukur çastin e vërtetë kur kompania vërtet u hodh në vlerë.

Pas shifrave qëndron një personazh me një biografi të qepur për një prezantim investitorësh. Themeluesi Isaia Tejlor është 27 vjeç, e la bankën e shkollës së mesme në moshën 16, dhe kishte drejtuar tashmë dy firma para kësaj. Stërgjyshi i tij ishte fizikan bërthamor në Projektin „Menhetn\" - detaji që asnjë dokument investitorësh nuk do ta lërë jashtë, edhe kur nuk ka asnjë lidhje me faktin nëse reaktori do të funksionojë.

Teknologjia është e vërtetë, jo thjesht një prezantim. Valar përdor reaktorë gazi me temperaturë të lartë të ftohur me helium dhe njoftoi se një prej reaktorëve të tij tashmë kishte furnizuar me energji një çip të inteligjencës artificiale nga Nvidia. Plani është të ndërtohen qindra module të tilla - të destinuara enkas për qendrat e të dhënave, që harxhojnë rrymë si qytete të vogla. Në të njëjtin sektor tashmë konkurrojnë Kairos Power, TerraPower (pas së cilës qëndron Bill Gejts) dhe NuScale Power.

Ka edhe një detaj që zbulon nga fryn era. Valar po padit Komisionin amerikan për Rregullimin Bërthamor, së bashku me disa shtete dhe konkurrentë, duke pretenduar se agjencia i zbaton pa arsye procedurat e gjata të licencimit edhe mbi reaktorët testues. Me fjalë të tjera: startapet duan të ndërtojnë reaktorë bërthamorë më shpejt sesa dëshiron ta lejojë rregullatori. Në Ballkan, ku edhe një dokument i thjeshtë ndërtimi kalon me muaj, ideja se dikush ankohet se një licencë bërthamore zgjat shumë tingëllon gati fantashkencë.