Rakam net. 2,5 milyar euro. Makedonya'nın kamu borcu yalnızca iki yıllık dönemde bu kadar arttı. Eski ekonomi işlerinden sorumlu başbakan yardımcısı Fatmir Bitiqi, dün gece TV Telma'da rakamları hesapladı. Aralık 2023 - kamu borcu 8,5 milyar euro. Şimdi - 10,8 milyar euro, ek borçlanmayla 11 milyarı aşma potansiyeliyle.

Bunlar muhalefet hesapları değil. Bunlar Maliye Bakanlığı'nın resmi verileri.

Pratiğe çevrilirse - bu, bu ülkenin her vatandaşının şu an iki yıl öncesine kıyasla yaklaşık 1.200 euro daha fazla borçlu olduğu anlamına geliyor. Bu, gelecekteki vergi yükümlülüklerine, emeklilik sistemine, eğitim, sağlık ve altyapıya yatırım için bütçe imkânlarına ek bir yük. "Soyut" bir rakam değil - birinin ödeyeceği bir fatura.

Bitiqi daha somut bir soru da sordu: Macar kredisinden bir milyar euro nerede? Sözleşme, yerel özyönetim birimlerine - bölgesel kalkınmanın desteklenmesi, altyapı, belediye projeleri için - 250 milyon euro öngörüyordu. Bitiqi'ye göre o tutardan şu ana kadar yalnızca 47 milyon euro dağıtıldı. Geri kalan 200 milyon - ne oluyor? Hiçbir yerde yazmıyor. Ve kimse yanıt vermiyor.

Toplam Macar kredi hattı ise bir milyardı. Geri kalan nerede? Bitiqi kamuoyu önünde yanıt istiyor. Maliye Bakanlığı şimdilik tepki vermiyor.

Makedonya'da kamu borcu hiçbir zaman siyasi tartışmanın merkezinde olmadı, çünkü sonuçları ertelenmiş durumda. Bugünkü borçlanmanın faizleri 10, 15 veya 20 yıl boyunca ödenir. Yani her hükümetin bugün borçlanma ve geri ödemeden bahsetmeme yönünde siyasi bir motivasyonu var. Sonuç: borç ekonomiden hızlı büyüyor. Borç/GSYİH oranı her yıl kötüleşiyor.

İki yılda 2,5 milyar euro "yatırımlar için kriz borçlanması" mı yoksa "operasyonel maliyetler ve rejimin sürdürülmesi için borçlanma" mı? Bu, hükümetin paranın nereye gittiğine dair somut bir döküm yayımlamamakla kaçındığı sorudur. Ve soru özseldir: çünkü "ekonomiyi inşa eden yatırımlar" ile "günlük işleyişi finanse eden para" arasındaki fark, sağlam bir devlet bilançosu ile uzun vadeli bir kriz arasındaki farktır.