Ukrayna'da savaş giderek daha az siperde, giderek daha çok ekranda yürütülüyor. İki taraf da cephe hattının yüzlerce kilometre gerisini vuruyor - Ukrayna kendi uzun menzilli dronlarıyla, Rusya ise Ukrayna'nın önleyicilerinden daha hızlı olan yeni nesil jet motorlu "Şahed"lerle. Sonuç, giderek daha fazla sivilin hayatını kaybettiği uzaktan yürütülen bir savaş.

300 dronluk bir orkestra

Ukrayna'nın kozu, 100 kilogramdan ağır savaş başlığına ve 300 kilometreyi aşan menzile sahip FP-2 dronu. Kiev, varlığını ancak geçen eylülde kabul etti. İki yıl önce kurulan uzman birlik "Reyd", onu geçen sonbahardan beri kullanıyor. Komutanlardan biri, bilgisayar bilimlerinde yüksek lisans yapmış eski bir BT uzmanı olan Skipper, başlangıçta bir ekibin haftada iki görev yaptığını, bugün ise "on kat fazlasını, hatta daha fazlasını yapabildiklerini" söylüyor.

Büyük saldırılar gerçek bir orkestra. Tek bir uzun menzilli saldırı 300'e kadar dronun fırlatılmasını içerebiliyor, hedef ise bir gecede 1.000 hava aracı: daha ucuz dronlar hava koridorunu açıyor, diğerleri hedefi vuruyor. Sınırdan yaklaşık 500 kilometre uzaklıktaki Moskova'da bir rafinerinin devre dışı bırakıldığı 20 Eylül'deki gibi bir operasyon, birkaç birliğin eş zamanlı çalışmasını gerektiriyor. 75.000 dolarlık FP-1 dronu, Rusya'nın 2.900 kilometre içine kadar depoları ve rafinerileri defalarca vurdu. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre bu saldırılar Rusya'nın ham petrol üretiminde bir yılda yüzde 7,7'lik düşüşe yol açtı, faiz oranları ise yüzde 14'te kaldı.

Etkisi cephede de görülüyor. Orta mesafeden vuran birliklerin başarısı, Rus ilerleyişinin neredeyse durmasına katkıda bulundu: Rusya ağustosta 90 kilometrekare Ukrayna toprağı ele geçirdi, bir yıl önce bu rakam 505 kilometrekareydi. Batılı yetkililer, Rusya'nın her ay askere alabildiğinden 6.000 daha fazla asker kaybettiğini tahmin ediyor.

Geran-5 saatte neredeyse 600 kilometre hızla uçuyor

Karşı taraf boş durmuyor. Rusların Geran-2 dediği orijinal İran yapımı Şahed yeniden tasarlandı ve jet motoru kazandı. Yeni Geran-4 saatte 300 ila 550 kilometre hızla uçuyor, puro biçimli Geran-5 ise neredeyse 600'e ulaşıyor - yeni hafif seyir füzesi Banderol ile kıyaslanabilir bir hız. Yeni silahın Telefly motorları Çin'de üretiliyor. Daha önce yüzde 90'ın üzerinde olan Şahed önleme oranı, yeni Rus modellerinde yüzde 60'a düştü. Volodimir Zelenski'nin savunma teknolojileri danışmanı Serhiy Beskrestnov, "Rusya asla durmuyor" diyor.

Önümüzdeki döneme ilişkin tahminler daha da ağır. Rusya'nın 2027'ye kadar 36.000 jet motorlu Şahed, 10.000 Banderol füzesi ve benzer sayıda ucuz Dan-T seyir füzesi üretmesi bekleniyor - bu kış bile Ukrayna'nın enerji ve belediye altyapısına yöneltilebilecek silahlar. Çarşamba günü jet ve pistonlu dronların bir karışımı Kiev'in merkezine nadir görülen bir sabah saldırısı düzenledi: ana tren istasyonu yakınındaki bir pazar ve bir iş merkezi vuruldu, iki kişi öldü, 41 kişi yaralandı. Ağustos sonunda bir Geran-4, Kiev yakınlarındaki Mila köyünde bir mühimmat deposunu vurdu ve 38 kişi hayatını kaybetti.

Eski oyuncuların yürüttüğü bir savaş

Ekranların arkasındaki insanlar klasik askerler değil. İşgalden önce programcı olan Znahar (33), gündüzleri Batı uydularından ya da Ukrayna keşif dronlarından gelen verilere dayanarak sabit hedefler - topçu, elektronik karıştırma sistemleri - seçiyor. Geceleri ekibi, büyük bir model uçağa benzeyen 25.000 dolarlık bir Sych dronu fırlatıyor. Meslektaşı Ananas (30) mimarlık okumuş ve bir video oyunu stüdyosunda 3D sanatçısı olarak çalışmış. "Çok video oyunu oynuyorum, o yüzden kumandayla aram iyi. Bu büyük bir artı, çünkü artık pilotum" diyor. Son dönemde neyin değiştiği sorusuna Znahar kısaca yanıt veriyor: "Daha fazla dron. Rus dronları."

Bedeli siviller ödüyor. BM'nin yeni verilerine göre 2026'nın ilk sekiz ayında Ukrayna'da 2.222 kişi öldürüldü - 2025'in tamamından fazla. Yalnızca ağustosta Ukrayna'da 368 kişi hayatını kaybederken, Rusya 113 ölü bildirdi. Ukrayna süpermarketlerinin, Nova Poshta kargo şirketinin ve online ticaret firmalarının depoları en az 32 kez vuruldu; Ukrayna ise Rusya'daki Wildberries ve Ozon depolarına 17 saldırı düzenledi. Savaş artık cephe ile market rafı arasında ayrım yapmıyor.

Royal United Services Institute'tan analist Sidharth Kaushal, Rusya'nın Ukrayna'da olmayan avantajlara sahip olduğu uyarısında bulunuyor: daha çeşitli bir cephanelik, daha güçlü bir hava savunması ve bu kadar uzun süre bu kadar baskı altında kalmamış bir toplum. Kiev ise aynı anda askeri bütçesindeki bir açıkla karşı karşıya ve gelecek yıl ek 40 milyar sterlin bulmak zorunda. Yine de iki taraftan hiçbiri yenilgiye ya da çöküşe yakın görünmüyor.

Balkanlar komşu tepeden yürütülen savaşları hatırlıyor. Bu savaş ise bir yazlık evden, elde kumandayla, hedeften yüzlerce kilometre uzakta yürütülüyor. Bu daha mı kolay? Skipper öyle olmadığını söylüyor: "Onlar da aynısını yapabilir." Znahar ise bütün stratejiyi tek bir cümleye indiriyor: "Sadece onlardan bir gün daha fazla dayanmamız gerekiyor."