Në Ukrainë lufta gjithnjë e më pak zhvillohet në llogore, e gjithnjë e më shumë në ekran. Të dyja palët godasin qindra kilometra pas vijës së frontit - Ukraina me dronët e vet me rreze të gjatë veprimi, Rusia me një gjeneratë të re „shahedësh“ reaktivë që janë më të shpejtë se përgjuesit ukrainas. Rezultati është një luftë nga distanca, në të cilën vdesin gjithnjë e më shumë civilë.

Orkestër prej 300 dronësh

Atuti ukrainas është FP-2, dron me kokë luftarake më të rëndë se 100 kilogramë dhe rreze veprimi mbi 300 kilometra. Kievi e pranoi ekzistencën e tij vetëm shtatorin e kaluar. Njësia e specializuar „Rejd“, e formuar para dy vjetësh, e përdor që nga vjeshta e kaluar. Njëri nga komandantët, Skiperi - ish-ekspert IT me master në informatikë - thotë se në fillim një ekuipazh kryente dy misione në javë, ndërsa sot „mund të bëjmë dhjetë herë më shumë, madje edhe më tepër“.

Sulmet e mëdha janë orkestër e vërtetë. Një sulm i vetëm me rreze të gjatë mund të përfshijë lëshimin e deri në 300 dronëve, ndërsa synimi është 1.000 mjete fluturuese për një natë: dronët më të lirë e hapin korridorin ajror, ndërsa të tjerët godasin objektivin. Një aksion si ai i 20 shtatorit, kur u vu jashtë funksionit një rafineri në Moskë, rreth 500 kilometra nga kufiri, kërkon punë të njëkohshme të disa njësive. Droni FP-1, që kushton 75.000 dollarë, disa herë ka goditur depo dhe rafineri deri në 2.900 kilometra në thellësi të Rusisë. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, këto sulme shkaktuan rënie të prodhimit rus të naftës bruto prej 7,7 për qind brenda një viti, ndërsa normat e interesit mbetën në 14 për qind.

Efekti shihet edhe në front. Suksesi i njësive që godasin në distanca të mesme kontribuoi që përparimi rus pothuajse të ndalet: në gusht Rusia pushtoi 90 kilometra katrorë territor ukrainas, kundrejt 505 kilometrave katrorë një vit më parë. Zyrtarë perëndimorë vlerësojnë se Rusia çdo muaj humb 6.000 ushtarë më shumë se sa arrin të rekrutojë.

Geran-5 fluturon gati 600 kilometra në orë

Pala tjetër nuk rri. „Shahedi“ origjinal iranian, që rusët e quajnë Geran-2, është ridizajnuar dhe ka marrë motor reaktiv. Geran-4 i ri fluturon me 300 deri në 550 kilometra në orë, ndërsa Geran-5, në formë purose, arrin gati 600 - shpejtësi e krahasueshme me raketën e re të lehtë lundruese Banderol. Motorët Telefly për armën e re prodhohen në Kinë. Shkalla e përgjimit të „shahedëve“, që më parë ishte mbi 90 për qind, te modelet më të reja ruse ra në 60 për qind. „Rusia nuk ndalet kurrë“, thotë Serhij Beskrestnov, këshilltar i Volodimir Zelenskit për teknologjinë e mbrojtjes.

Parashikimet për periudhën e ardhshme janë edhe më të rënda. Rusia deri në vitin 2027 pritet të prodhojë 36.000 „shahedë“ reaktivë, 10.000 raketa Banderol dhe një numër të ngjashëm raketash të lira lundruese Dan-T - armë që mund të drejtohen kundër infrastrukturës energjetike dhe komunale ukrainase që këtë dimër. Të mërkurën, një kombinim dronësh reaktivë dhe me piston kreu një sulm të rrallë mëngjesor mbi qendrën e Kievit: u goditën një treg pranë stacionit kryesor hekurudhor dhe një qendër biznesi, dy persona u vranë, ndërsa 41 u plagosën. Në fund të gushtit, një Geran-4 goditi një depo municioni në fshatin Mila pranë Kievit, ku u vranë 38 njerëz.

Luftë që e bëjnë ish-gamerët

Njerëzit pas ekraneve nuk janë ushtarë klasikë. Znahar (33), i cili para pushtimit ishte programues, gjatë ditës zgjedh objektiva statikë - artileri, sisteme të pengimit elektronik - në bazë të të dhënave nga satelitë perëndimorë ose dronë zbulues ukrainas. Natën ekuipazhi i tij lëshon një dron Sych me vlerë 25.000 dollarë, që i ngjan një makete të madhe aeroplani. Kolegu i tij Ananas (30) ka studiuar arkitekturë dhe ka punuar si artist 3D në një studio videolojërash. „Luaj shumë videolojëra, kështu që jam i mirë me kontrollerin. Ky është plus i madh, sepse tani jam pilot“, thotë ai. Në pyetjen se çfarë ka ndryshuar kohët e fundit, Znahari përgjigjet shkurt: „Më shumë dronë. Dronë rusë.“

Çmimin e paguajnë civilët. Sipas të dhënave të reja të OKB-së, në tetë muajt e parë të vitit 2026 në Ukrainë janë vrarë 2.222 persona - më shumë se në të gjithë vitin 2025. Vetëm në gusht në Ukrainë u vranë 368 njerëz, ndërsa Rusia raportoi 113 të vdekur. Magazinat e supermarketeve ukrainase, të postës Nova Poshta dhe të firmave të tregtisë online janë goditur të paktën 32 herë, ndërsa Ukraina ka kryer 17 sulme mbi magazinat e Wildberries dhe Ozon në Rusi. Lufta nuk bën më dallim mes frontit dhe raftit në dyqan.

Analisti Sidharth Kaushal nga Royal United Services Institute paralajmëron se Rusia ka përparësi që Ukraina nuk i ka: arsenal më të larmishëm, mbrojtje kundërajrore më të fortë dhe një shoqëri që nuk është aq gjatë nën një presion të tillë. Kievi njëkohësisht përballet me një vrimë në buxhetin ushtarak dhe vitin e ardhshëm duhet të sigurojë shtesë 40 miliardë funte. Megjithatë, asnjëra palë nuk duket afër humbjes apo kolapsit.

Ballkani i kujton luftërat që bëheshin nga kodra fqinje. Kjo bëhet nga një shtëpi pushimi, me kontroller në dorë, qindra kilometra larg objektivit. A është kjo më e lehtë? Skiperi thotë se jo: „Edhe ata mund të bëjnë të njëjtën gjë.“ Ndërsa Znahari gjithë strategjinë e përmbledh në një fjali: „Vetëm duhet të durojmë një ditë më gjatë se ata.“