Porto şehrinde, efsanevi Lello kitapevinde, şarkıcı Dua Lipa, iktidarın görmek istemeyeceği bir kütüphane açtı: dünyanın bir yerinde yasaklanmış yüz kitap. Bir pazarlama hilesi değil, birilerinin raflardan silmeye çalıştığı tam da o eserler için bir sığınak.

Listenin kendisi bir iddianame. Gabriel García Márquez'in „Yüzyıllık Yalnızlık“ eseri - Florida ve Teksas'ta sözde müstehcen içerik nedeniyle sansürlendi. Orwell'in „1984“ü - totalitarizm eleştirisi yüzünden defalarca yasaklandı. Bradbury'nin „Fahrenheit 451“i - ironik biçimde sansürlendi, oysa tam da o, kitapların yakılmasına karşı uyarıyor. „Bülbülü Öldürmek“, „Çavdar Tarlasında Çocuklar“, „Damızlık Kızın Öyküsü“ - hepsi işaretlendi, hepsi bir yerde, bir zaman, onlardan korkan birileri tarafından kaldırıldı.

Projenin belirttiği rakamlar ürkütücü. Yalnızca 2023'te Amerikan okul ve kütüphanelerinde 4.240 kitap sansürlendi. 2024 boyunca, yazarlar eserleri yüzünden 40'tan fazla ülkede tutuklandı ya da hapsedildi. Küba, Venezuela ve Lübnan, iktidarı eleştiren materyalleri yasayla cezalandırıyor. Sansür geçmişin bir kalıntısı değil - bugün de işliyor, yalnızca farklı giyinmiş halde.

„Burada soru soran ya da kendisi sorgulanan 100 kitap bulacaksınız“, dedi Dua Lipa. „Bazıları, ırktan ya da cinsellikten söz ettikleri için okul yetkililerince yasaklandı. LGBT okurlar için yazılmış diğerleri raflardan kaldırıldı.“ Bir pop yıldızı, ifade özgürlüğü için birçok kültür bakanlığından fazlasını yapınca, bu hem pop yıldızları hem de bakanlıklar hakkında bir şey söyler. Ve havada asılı kalan soru: böyle bir listeden bizde kaç kitap sağ çıkardı?