Në qytetin e Portos, në librarinë legjendare Lello, këngëtarja Dua Lipa hapi një bibliotekë që pushteti s'do të donte ta shihte: njëqind libra që diku në botë janë të ndaluar. S'është truk marketingu, por një strehë pikërisht për ato vepra që dikush u përpoq t'i fshijë nga raftet.

Vetë lista është një aktakuzë. „Njëqind vjet vetmi“ e Gabriel García Márquez - e censuruar në Florida dhe Teksas për përmbajtje gjoja eksplicite. „1984“ e Oruellit - e ndaluar vazhdimisht për kritikën ndaj totalitarizmit. „Fahrenheit 451“ e Bredberit - ironikisht e censuruar, edhe pse pikërisht ai paralajmëron kundër djegies së librave. „Të vrasësh një bilbil“, „Rojtari në thekër“, „Përralla e shërbëtores“ - të gjitha të shënjuara, të gjitha diku, dikur, të hequra nga dikush që kishte frikë prej tyre.

Shifrat që përmend projekti janë frikësuese. Vetëm në vitin 2023, në shkollat dhe bibliotekat amerikane u censuruan 4.240 libra. Gjatë vitit 2024, shkrimtarë u arrestuan ose u burgosën në mbi 40 vende për shkak të veprave të tyre. Kuba, Venezuela dhe Libani me ligj ndëshkojnë materialet që kritikojnë pushtetin. Censura s'është relike e së kaluarës - ajo vepron edhe sot, thjesht e veshur ndryshe.

„Këtu do të gjeni 100 libra që ngrenë pyetje ose vetë u vunë në pyetje“, tha Dua Lipa. „Disa u ndaluan nga autoritetet shkollore sepse flasin për racën ose seksualitetin. Të tjerë, të shkruar për lexues LGBT, u hoqën nga raftet.“ Kur një pop-yll bën më shumë për lirinë e fjalës sesa shumë ministri kulture, kjo thotë diçka edhe për pop-yjet, edhe për ministritë. Dhe pyetja që rri pezull në ajër: sa libra do t'i mbijetonin një liste të tillë tek ne?