Estonya, Ukrayna'ya gönderilmek üzere topçu mühimmatı için 70 milyon euro ödedi. Mühimmat gecikmeyle geldi ve nihayet geldiğinde arızalı olduğu ortaya çıktı. İşe yaramaz. O kadar işe yaramaz ki devlet sayıştayı bunu harfi harfine yazmak zorunda kaldı.

Savunma Bakanı Hanno Pevkur istifa etti. Şahsen bir şey imzaladığı için değil, kendi ifadesiyle "bir liderin sorumluluk almaya gücü ve cesareti olması gerektiği" için. Bakanların mermi saymadığını, ama sayıştay bulgularının siyasi sorumluluk sorusunu açtığını da ekledi.

Burada bir an durun. Bir bakan, imzalamadığı bir alım için, 1,3 milyon nüfuslu bir ülkede, Avrupa Birliği'nin Avrupa Barış Aracı üzerinden ödediği mühimmat yüzünden istifa ediyor. Kimse onu zorlamadı. Sayıştay bir rapor yazdı, o bulguları okudu ve gitti.

Hiç silah satmamış şirket

Sözleşme 2024'te, Hindistan merkezli Neco Defense Munitions'a ait İtalyan Datasel S.r.l. firmasıyla imzalandı. Silah satışında hiçbir önceki deneyimi olmayan bir firma. Estonya Savunma Yatırımları Merkezi'nin bugünkü müdürü, sözleşmenin deneyimsiz bir yükleniciyle hiç imzalanmaması gerektiğini şimdi söylüyor.

Bu, Balkanlar'da kamu ihaleleriyle çalışmış herkesin ezbere bildiği cümledir. Ancak para gittikten sonra söylenir. Fark şu ki burada biri, kriterlerin neden tam da öyle olduğunu açıklamak yerine kendi görevini alıp gitti.

2025 ve 2026 yıllarına ilişkin sayıştay bulguları üzerine ceza soruşturması da açıldı.

Kişi başına en çok ödeyen ülke

Estonya savunma harcamalarını 2022'de GSYİH'nin yüzde 2'sinden 2025'te yüzde 3,4'e çıkardı; 2026'da yüzde 5,4'e ulaşmayı planlıyor. 2026 için Ukrayna'ya 117 milyon doları aşkın askerî yardım da taahhüt etti. Bu, savunmada kısıntı yapan bir ülke değil - doğuya baktığı ve şaka yapmadığı için NATO'daki hemen herkesten fazla harcayan bir ülke.

Skandalın iki kat acıtmasının nedeni tam da bu. Küçük bir ülke, savunma için daha fazla ödesin diye vatandaşını sıkıştırıyorsa, karşılığında verebileceği en az şey paranın mermi üretmeyi bilen birine gitmesidir.

Geriye kalan soru Estonya'ya ait değil. Böyle bir rapordan sonra bizde kaç bakan görevde kalırdı - ve ne kadar süre?