Естонија плати 70 милиони евра за артилериска муниција наменета за Украина. Муницијата пристигна со задоцнување, а кога конечно пристигна, се покажа дека е неисправна. Бескорисна. Толку бескорисна што државната ревизија мораше да го напише тоа со букви.

Министерот за одбрана Хано Певкур поднесе оставка. Не затоа што лично потпишал нешто, туку затоа што, како што рече, „лидерот мора да има сила и храброст да преземе одговорност“. Додаде и дека министрите не бројат гранати, но дека наодите на ревизијата отвораат прашање на политичка одговорност.

Застанете тука за момент. Министер поднесува оставка за набавка што не ја потпишал, во држава од 1,3 милиони жители, за муниција што ја плаќала Европската унија преку Европскиот мировен инструмент. Никој не го тераше. Ревизијата напиша извештај, тој ги прочита наодите и си замина.

Компанијата што никогаш не продала оружје

Договорот е склучен во 2024 година со италијанската фирма Datasel S.r.l., во сопственост на индиската Neco Defense Munitions. Фирма без претходно искуство во продажба на оружје. Сегашниот директор на естонскиот Центар за одбранбени инвестиции сега вели дека договорот не требало ни да се потпише со изведувач без искуство.

Тоа е реченицата што секој што работел со јавни набавки на Балканот ја знае напамет. Се кажува дури откако парите ги нема. Разликата е што овде некој си ја зеде функцијата и си замина, наместо да објасни зошто критериумите биле токму такви.

Отворена е и кривична истрага по наодите од ревизијата за 2025 и 2026 година.

Државата што плаќа најмногу по глава

Естонија ги крена издвојувањата за одбрана од 2 отсто од БДП во 2022 година на 3,4 отсто во 2025-та, со план да стигне до 5,4 отсто во 2026-та. За 2026 година има ветено и над 117 милиони долари воена помош за Украина. Тоа не е држава што штеди на одбрана – тоа е држава што троши повеќе од скоро сите во НАТО, бидејќи гледа кон исток и не се шегува.

Токму затоа скандалот боли двојно. Кога една мала држава го стега граѓанинот за да плати повеќе за одбрана, најмалку што може да понуди назад е дека парите одат кај некој што знае да произведе гранати.

Прашањето што останува не е естонско. Колку министри би останале на функција кај нас по ваков извештај, и колку долго?