Estonia pagoi 70 milionë euro për municion artilerie të destinuar për Ukrainën. Municioni mbërriti me vonesë, dhe kur më në fund mbërriti, doli se ishte i defektuar. I padobishëm. Aq i padobishëm sa revizioni shtetëror duhej ta shkruante me shkronja.

Ministri i Mbrojtjes, Hano Pevkur, dha dorëheqje. Jo sepse kishte nënshkruar personalisht diçka, por sepse, siç tha ai, „lideri duhet të ketë forcën dhe guximin të marrë përgjegjësi“. Shtoi gjithashtu se ministrat nuk numërojnë granata, por se gjetjet e revizionit hapin çështjen e përgjegjësisë politike.

Ndalni këtu për një çast. Një ministër jep dorëheqje për një prokurim që nuk e ka nënshkruar, në një shtet me 1,3 milionë banorë, për municion që e pagoi Bashkimi Evropian përmes Instrumentit Evropian të Paqes. Askush nuk e detyroi. Revizioni shkroi një raport, ai i lexoi gjetjet dhe iku.

Kompania që kurrë nuk kishte shitur armë

Kontrata u lidh në vitin 2024 me firmën italiane Datasel S.r.l., në pronësi të indiane Neco Defense Munitions. Një firmë pa përvojë të mëparshme në shitjen e armëve. Drejtori aktual i Qendrës estoneze për Investime në Mbrojtje tani thotë se kontrata as nuk duhej të nënshkruhej me një kryerës pa përvojë.

Kjo është fjalia që kushdo që ka punuar me prokurimet publike në Ballkan e di përmendsh. Thuhet vetëm pasi paratë nuk janë më aty. Dallimi është se këtu dikush e mori funksionin e vet dhe iku, në vend që të shpjegojë pse kriteret ishin pikërisht të tilla.

Është hapur edhe hetim penal sipas gjetjeve të revizionit për vitet 2025 dhe 2026.

Shteti që paguan më së shumti për kokë banori

Estonia i ngriti ndarjet për mbrojtje nga 2 për qind e BPV-së në vitin 2022 në 3,4 për qind në vitin 2025, me plan të arrijë 5,4 për qind në vitin 2026. Për vitin 2026 ka premtuar edhe mbi 117 milionë dollarë ndihmë ushtarake për Ukrainën. Ky nuk është shtet që kursen te mbrojtja - është shtet që shpenzon më shumë se pothuajse të gjithë në NATO, sepse shikon nga lindja dhe nuk bën shaka.

Pikërisht prandaj skandali dhemb dyfish. Kur një shtet i vogël e shtrëngon qytetarin që të paguajë më shumë për mbrojtje, gjëja më e vogël që mund t'i japë mbrapsht është që paratë të shkojnë te dikush që di të prodhojë granata.

Pyetja që mbetet nuk është estoneze. Sa ministra te ne do të mbeteshin në funksion pas një raporti të tillë, dhe për sa kohë?