Tahttaki otuz beş yıl yarın Oslo'daki bir katedralde sona eriyor. Kral V. Harald, Kraliyet Sarayı'ndan Oslo Katedrali'ne askerî bir alayla taşınacak - polis, silahlı kuvvetler orkestrası, Kraliyet Muhafızları'nın şeref bölüğü ve saray mareşali eşliğinde. Cenaze töreni öğleden sonra birde başlıyor; Piskopos Olav Fykse Tveit, Oslo piskoposuyla birlikte yönetiyor.

Ülke duruyor. Çanın üç vuruşu ulusal saygı duruşunu başlatıyor - ardından Storting başkanı ve başbakan konuşuyor. Norveç bunların hiçbirini doğaçlama yapmıyor: her adım önceden yazılmış, farklı dinî ve felsefi topluluk temsilcilerinin yaktığı son muma kadar. Bu, izleyen insanların tanıdığı bir protokol; onlara açıklanan bir gösteri değil.

Kim geliyor - kim yerine birini gönderiyor

Konuk listesi neredeyse Avrupa monarşi haritasının tamamı. İspanya'dan VI. Felipe ve Letizia, Kraliçe Sofia ile; Hollanda'dan Willem-Alexander ve Máxima, Prensesler Amalia ve Beatrix ile; Danimarka'dan Frederik ve Mary, Prens Christian ile; Belçika'dan Philippe ve Mathilde. Lihtenştayn, Monako, Lüksemburg ve Japonya temsilcilerini gönderiyor; İzlanda ve Finlandiya cumhurbaşkanları da öyle.

Britanya'dan Prens William ve Prenses Anne geliyor - ama III. Charles gelmiyor. Bir monarşi kralın kendisi yerine veliahdı ve bir kız kardeşi gönderiyorsa, bu, protokol okuyan herkesin yüksek sesle söylenmeden anladığı bir mesajdır. Resmî açıklama sağlık ve muhtemelen gerçek olan da bu. Ama diğer bütün devletlerin en üst düzey isimlerini göndermesi, bu yokluğu görünür kılıyor.

Bir yerde 35 yıl ne demek

V. Harald 1991'den beri tahttaydı. Bu, Balkanlar'da bir devletin dağıldığı, birkaç savaşın yapıldığı, yeni sınırların çizildiği ve onlarca hükümetin değiştiği bir dönem. Norveç aynı dönemde tek bir krala ve dünyanın en büyüğüne dönüşen bir petrol fonuna sahipti. Fark insanlarda değil - fark, oradaki kurumların her dört yılda bir sıfırdan başlıyormuş gibi yapmamasında.

Törenden sonra aile Akershus Kalesi'ndeki kiliseye çekiliyor; tabut orada kraliyet mahzenine indiriliyor. Ardından veliaht prenses, Kraliçe Sonja ve Prens Sverre Magnus sarayın balkonuna çıkıyor - o günün son kamuya açık görünümü. VIII. Haakon zaten kral; unvan ona babasının öldüğü anda geçti, yarın törende değil.

Tören kralı yapmıyor. Yalnızca çoktan olmuş olanı tanıyor - ve insanlara durup ona bakabilecekleri bir yer veriyor. Bizde kaç kurum bunu, biri protokol üzerine tartışmaya başlamadan yapabilir?