Suudi Arabistan, bir dron saldırısının Kızıldeniz'e giden kilit ihracat boru hattına zarar vermesinin ardından Avrupalı rafinerilere eylül ayı ham petrol teslimatlarını iptal etti. Çölü geçen doğu-batı boru hattı cuma günü kapatıldı. Avrupa'yı altı ay boyunca Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sonuçlarından uzak tutan vana tam da oydu.

Piyasa anında ve duygusallığa kapılmadan tepki verdi. Brent vadeli işlemleri varil başına 108 dolar civarında işlem gördü; LSEG verilerine göre Avrupa'daki fiziki fiyatlar ise varil başına yaklaşık 122 dolara ulaştı. Bu iki rakam arasındaki fark her şeyi anlatıyor: Avrupa, yalnızca Avrupa olduğu için prim ödüyor.

Kızıldeniz'deki Yanbu limanında yükleme geçici olarak durduruldu, Aramco'dan ise yorum yok. Dünyanın en büyük petrol şirketinin sessizliği, genellikle işlerin kontrol altında olduğu anlamına gelmez.

Polonya ikame arayışında

En hızlı hareket eden Polonyalı Orlen oldu. Şirket, eksilen Suudi payını kapatmak için acilen Kuzey Denizi kargoları satın alıyor - Grane, Johan Sverdrup ve Johan Castberg gibi türler. Uzak türler için de teklifler var: Amerikan WTI Midland ve Kazak CPC Blend. Yeni ihalesinde ekim teslimi için Kuzey Denizi ya da Cezayir petrolü, kasım için de Guyana petrolü arıyor.

İroni neredeyse kusursuz. 2022'den beri Aramco, tam da Polonya Rus petrolüne bağımlılığını azaltsın diye Orlen'in ihtiyacının yaklaşık yüzde 40'ını karşılayan ana tedarikçi olmuştu. Bir bağımlılık bir başkasıyla değiştirildi, şimdi ikincisi de koptu. Sorunun kaynak değil, kaynağın her zaman tek olması olduğunu birinin anlaması için aynı şeyin kaç kez tekrarlanması gerekiyor?

Kpler analizine göre Gdansk yıl başından beri günde yaklaşık 160.000 varil Suudi petrolü, Litvanya'nın Butinge limanı ise günde yaklaşık 63.000 varil alıyordu. Bu rakamların artık bir yerlerden doldurulması gerekiyor.

Riyad'ın, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak'ın hâlihazırda yaptığı gibi gizli sevkiyatlarla Hürmüz Boğazı üzerinden ihracatı artırmaya çalışması bekleniyor. Bu yöntemle Körfez üreticileri ihracatı günde 7 ila 9 milyon varil arasında, yani çatışma öncesi miktarların yaklaşık yüzde 30-40'ı düzeyinde tutuyor.

Yani dünyanın en büyük ihracatçısının ana ihracat yolu birkaç dronla kapatılabiliyor ve ikame yöntemi de saklanmak. 2026 yılında küresel enerji sisteminin hâli bu. Balkanlar'ın bu hikâyede ne limanı var ne boru hattı, ama akaryakıt istasyonları var. Onlar da haberi hep en son öğrenir ve ilk onlar söyler.