Arabia Saudite u anuloi rafinerive evropiane dërgesat e naftës bruto për shtator, pasi një sulm me dronë dëmtoi naftësjellësin kyç eksportues drejt Detit të Kuq. Naftësjellësi lindje-perëndim, ai përmes shkretëtirës, u mbyll të premten. Pikërisht ai ishte valvula që gjashtë muaj e mbajti Evropën larg pasojave të bllokadës në Ngushticën e Hormuzit.

Tregu reagoi menjëherë dhe pa sentimentalizëm. Fjuçersat e Brentit u tregtuan rreth 108 dollarë për fuçi, kurse çmimet fizike në Evropë arritën rreth 122 dollarë për fuçi, sipas të dhënave të LSEG. Dallimi mes këtyre dy shifrave thotë gjithçka: Evropa paguan një prim vetëm sepse është Evropë.

Ngarkimi në portin Janbu në Detin e Kuq është ndalur përkohësisht, kurse nga Aramco nuk ka koment. Heshtja e kompanisë më të madhe naftëtare në botë zakonisht nuk do të thotë se gjërat janë nën kontroll.

Polonia në garë për zëvendësim

Më së shpejti u lëviz polaku Orlen. Kompania po blen urgjentisht ngarkesa nga Deti i Veriut për ta mbuluar pjesën e zhdukur saudite - sorte si Grane, Johan Sverdrup dhe Johan Castberg. Ka oferta edhe për sorte të largëta, WTI Midland amerikan dhe CPC Blend kazak. Në tenderin e ri kërkon naftë nga Deti i Veriut ose nga Algjeria me dërgesë në tetor, dhe naftë nga Guajana për nëntor.

Ironia është thuajse e përsosur. Që nga viti 2022 Aramco u bë furnizuesi kryesor i Orlenit me rreth 40 për qind të nevojave, pikërisht që Polonia ta ulte varësinë nga nafta ruse. Njëra varësi u zëvendësua me tjetrën, e tani edhe e dyta pushoi. Sa herë duhet të përsëritet e njëjta gjë që dikush ta kuptojë se problemi nuk është burimi, por fakti që gjithmonë ka vetëm një?

Gdanjsku merrte rreth 160.000 fuçi naftë saudite në ditë që nga fillimi i vitit, porti lituanez Butinge rreth 63.000 fuçi në ditë, sipas analitikës së Kplerit. Këto shifra tani duhet të mbushen nga diku.

Pritet që Riadi të përpiqet ta rrisë eksportin përmes Ngushticës së Hormuzit me dërgesa të fshehta, ashtu siç veprojnë tashmë Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Iraku. Me atë metodë prodhuesit në Gji i mbajnë eksportet mes 7 dhe 9 milionë fuçish në ditë, pra rreth 30 deri 40 për qind të sasive para konfliktit.

Pra rruga kryesore eksportuese e eksportuesit më të madh në botë mund të mbyllet me disa dronë, kurse zëvendësimi është - të fshihesh. Kjo është gjendja e sistemit global energjetik në vitin 2026. Ballkani në këtë histori nuk ka as port as naftësjellës, por ka pika karburanti. Dhe ato gjithmonë e marrin vesh lajmin të fundit dhe e thonë të parat.