Bir sabah yetti. Üsküp suyunda E. coli olduğu iddiası sosyal medyada dolaşmaya başladı, öğlene kadar marketlerde şişe su tükendi, şirketler çalışanlarına uyarı yolladı ve kurumlar sustu. Nihayet konuştuklarında - Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Enstitüsü, Üsküp Halk Sağlığı Merkezi, Gıda ve Veterinerlik Ajansı ve Üsküp Şehri - saatler çoktan geçmişti.

Gıda ve Veterinerlik Ajansı, Üsküp kamu işletmesinden yetersiz laboratuvar sonuçlarına dair bir bildirim almadığını duyurdu. Bu yasal bir yükümlülük ve suyun kullanımının yasaklanması için gerekçe olurdu. Sağlık Bakanlığı'nın mesajı daha da somuttu: kirli su tüketimiyle ilişkilendirilen tek bir kayıtlı ya da hastaneye yatırılmış hasta yok. Bunu Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği direktörü de doğruladı.

Laboratuvar sayıları da kamuya açık. 11 Ağustos'ta hazırlanan test raporuna göre, bira fabrikası bölgesinden alınan su şebekesi örnekleri öngörülen tüm standartları karşılıyor. PCR analizleri Enterobacteriaceae ve Pseudomonas aeruginosa için sıfır varlık gösterdi. Laboratuvar sorumlusu, yılda en az 20.000 analiz yapıldığını, günde yaklaşık 36 analiz düştüğünü söyledi.

Kameralar önündeki bardak

Belediye Başkanı Orce Gyorgyievski acil basın toplantısı düzenledi, çeşmeden bir bardak su doldurdu ve kameralar önünde içti. Ardından, belirli merkezlerden panik yayılacağına dair bilgisi olduğunu, dezenformasyonu yayan tüm profillerin derlendiğini ve İçişleri Bakanlığı'na teslim edileceğini, bunun terörist bir saldırıya eşdeğer olduğunu söyledi. Suçu muhalefete yükledi.

Kamera önünde içilen bardak iyi televizyondur. Ama sabahki ilk mesajla ilk yalanlama arasında neden saatler geçtiğini yanıtlamıyor. Laboratuvar gerçekten günde 36 analiz yapıyorsa, önceki günün raporu, vatandaşlar panikle su alırken çoktan bir çekmecede duruyordu. Rapor numarası, tarih ve sonuçla bir yalanlama yirmi dakikada çıkabilirdi, öğleden sonra değil.

Kimsenin itiraz etmediği çöplük

Tüm gürültüde fark edilmeden geçen bir ayrıntı var. Gyorgyievski, hikâyelerin Rraşçe kaynağından yaklaşık 30 kilometre uzaktaki bir çöplük nedeniyle başladığını ve o çöplüğün son otuz yıldır orada olduğunu kendisi kabul etti. Bugün, dedi, temizleniyor.

Savcılık bu arada, Rraşçe kaynakları yakınındaki koruma bölgesinde atıkla kirlenmeye ilişkin bilgileri denetlemek için resen dosya açtı; yetkili savcı Devlet Çevre Müfettişliği ile koordinasyon yürütecek.

Yani panik dayanaksızdı - bu tespit edildi ve laboratuvar kayıtlarıyla belgelendi. Ama çöplük uydurma değil, otuz yıldır orada duruyor ve ancak binlerce insan bir geceyi uykusuz geçirdikten sonra temizleniyor. Kurumların sahaya inmek için ihtiyaç duyduğu vesile buysa, dezenformasyon, ne kadar zararlı olsa da, otuz yıllık denetimlerin yapmadığı bir şeyi yaptı.