Makedonya'nın iş sektöründeki her yüz şirketten beşten azı yabancı kontrolünde. O beşten az şirket, sektördeki toplam brüt katma değerin üçte birinden fazlasını yaratıyor.

Rakamlar Devlet İstatistik Kurumu'ndan, 2024 yılına ait. Ülkede yabancı kontrolündeki 3.280 yerli işletme faaliyet gösteriyordu. Bu, iş sektöründeki işletmelerin yüzde 4,7'si. Bunlarda çalışanların yüzde 24,2'si istihdam ediliyor - neredeyse her dört kişiden biri - ve brüt katma değerin yüzde 37'sini yaratıyorlar.

Mutlak rakamlara çevrildiğinde: yaklaşık 105 bin çalışan ve yaklaşık 184 milyar denarlık katma değer, ki bu üç milyar euroya yakın. Aynı yıl iş sektörünün tamamında 434.645 kişi çalışıyordu ve 497 milyar denarlık katma değer vardı.

Otuz ikiye karşı beş

Farkın en net ölçüsü yüzdelerde değil, ortalamada. Makedonya'daki ortalama yabancı şube yaklaşık 32 kişi istihdam ediyor. Ortalama yerli işletme - yaklaşık beş. Bu bir çalışkanlık farkı değil; sermaye, pazarlara erişim ve kârsız bir dönemi atlatabilme farkı.

Bu değerin tam olarak nerede yaratıldığı ikinci yararlı soru. En çok imalat sanayinde - yabancı şubelerin katma değerinin yüzde 35,3'ü buradan geliyor, 381 şirket ve 51 binden fazla çalışanla. Ardından yüzde 16,7 ile bilgi ve iletişim, yüzde 11,5 ile toptan ve perakende ticaret geliyor. Yani bu, ithalat gişelerinden oluşan bir ekonomi değil - değerin büyük bölümü üretimde yaratılıyor.

Sermayenin nereden geldiği konusunda ise neredeyse hiç tereddüt yok. Avrupalı aktörler yabancı şubelerin yüzde 92,8'ini kontrol ediyor. Avrupa Birliği üyesi ülkeler bunların yüzde 44,6'sını kontrol ediyor, ama o şirketlerde yabancı şubelerdeki tüm çalışanların yüzde 62,8'i çalışıyor ve değerlerinin yüzde 61,9'u orada yaratılıyor. Katma değerde yüzde 17,4 ile Avusturya önde, onu yüzde 11 ile Hollanda, yüzde 9,7 ile Almanya ve yüzde dokuz ile Birleşik Krallık izliyor. Dört ülke - değerin neredeyse yarısı.

Bu, yalnızca istatistiksel değil, siyasi ağırlığı da olan bir veri. Makedonya yıllardır AB ile ilişkisini kimlik ve prosedür meselesi olarak tartışıyor. İstatistik Kurumu'nun rakamları, bu bağın ekonomik olarak zaten tümüyle var olduğunu ve masanın diğer tarafı lehine asimetrik olduğunu gösteriyor.

Kurumun kendisinin koyduğu bir çekince aktarılmayı hak ediyor. 2024 için kayıtlı yabancı şube sayısı önceki yıllara göre belirgin biçimde yüksek, ama bu yeni bir yatırım dalgasının değil, iyileştirilmiş bir veri kaynağının sonucu. Geçmiş yıllarla doğrudan karşılaştırmanın dikkatle yapılması gerektiğini söylüyor Kurum.

Asıl soru duruyor ve bu, yabancı sermaye olup olmaması değil. Var, üretimde, ve iş yeri yaratıyor. Soru, yerli işletmenin neden beş çalışanlık ortalamada sıkışıp kaldığı - ve devletin başkasının rakamlarını saymak dışında bunu değiştirmek için ne yaptığı.