Никој не може подобро да ја предвиди иднината од историјата. Таа е единствениот сведок што веќе ги видел последиците од одлуките што луѓето ги носеле низ вековите.

Историјата нè учи дека ниту една држава не ослабела затоа што имала премногу млади, образовани и работоспособни луѓе. Напротив, државите почнувале да губат сила кога го губеле сопствениот човечки капитал, кога младите заминувале, а институциите не успевале да создадат услови тие да останат и да ја градат иднината дома.

Денес, кога Македонија се соочува со сериозен демографски пад и иселување, вреди да се погледнат искуствата на другите земји.

Затоа најважната лекција е едноставна: државата што не инвестира во своите луѓе, порано или подоцна ќе мора да бара луѓе на друго место. А тоа е лекција што историјата ја повторила безброј пати и која никој не може подобро да ја објасни од самата историја.

Денес Европа сè почесто се соочува со последиците од неконтролирана миграција, недоволна интеграција и погрешни демографски политики. Белфаст, делови од Шведска, Брисел и многу други европски градови покажуваат колку брзо може да се создадат општествени тензии кога државата нема долгорочна стратегија.

Затоа Македонија мора да учи од искуствата на другите. Наместо да ги повторуваме туѓите грешки, треба да создадеме услови младите да останат, да формираат семејства и да ја градат иднината тука.

Ако Македонија останува без млади луѓе, решението не смее да биде помирување со нивното заминување, туку борба за нивно враќање.

Точно е дека секоја економија има потреба од работна сила и дека празните работни места на крајот некој ќе мора да ги пополни. Но вистинското прашање е зошто илјадници млади Македонци секоја година ја напуштаат државата. Наместо да се зборува кој ќе ги замени, потребно е да се зборува како да се вратат и зошто заминуваат.

Пред да зборуваме кој ќе ги замени младите што заминуваат, мора да се запрашаме зошто тие воопшто си одат.

Причините се добро познати и граѓаните ги чувствуваат секој ден: ниски плати во споредба со Европа, ограничени можности за професионален напредок, партизација на институциите, корупција, чувство на неправда, загадување, проблеми во здравството и образованието, како и недоверба дека работите можат да се променат на подобро.

Многу млади не ја напуштаат Македонија затоа што не ја сакаат својата држава, туку затоа што сакаат подобар живот, поголема сигурност и појасна иднина за своите семејства. Тие заминуваат таму каде што веруваат дека трудот повеќе се цени, законите важат за сите и каде што има повеќе можности за личен и професионален развој.

Затоа вистинското прашање не е кој ќе ги замени младите што си заминуваат, туку што треба да направи државата за тие да останат. Ако не ги отстраниме причините за иселувањето, секоја година ќе губиме нови генерации, а проблемот ќе станува сè поголем.

Македонија не треба да се натпреварува со другите држави по тоа колку работници може да увезе, туку по тоа колку свои граѓани може да задржи и да врати назад дома.

Никој нема право да ја одредува иднината на Македонија во погрешен правец. Ниту една власт, ниту еден политичар, ниту една генерација не смее да се помири со тоа младите да си заминуваат, а државата да бара замена за нив.

Македонија не ја градат статистики, туку луѓе. Нејзината најголема вредност не се природните ресурси, туку младите, образовани и способни граѓани. Затоа обврска на секоја власт е да создава услови тие да останат, да се вратат и да ја градат својата иднина тука.

Вистинскиот пат не е прифаќање на иселувањето како неминовност, туку борба против причините што ги тераат младите да заминат. Историјата ги памети државите што ги задржале своите луѓе, а не оние што се помириле со нивното заминување.

Судбината на Македонија треба да ја создаваат нејзините граѓани, пред сè младите генерации кои ќе живеат, работат и ќе ја развиваат државата во децениите што доаѓаат.