Проширувањето на Европската Унија сè повеќе наликува на политички ќорсокак. Наместо процес заснован на јасни критериуми, реформите и економскиот развој, денес секоја држава кандидат се соочува со различни дополнителни барања, историски спорови и билатерални условувања.

Од Македонија се бараат уставни измени и решавање на историски прашања со Бугарија. Србија е условена со Косово. Црна Гора се соочува со барања од Хрватска. Босна и Херцеговина е заложник на внатрешните поделби, а Албанија на долгите институционални реформи.

Со секое ново проширување се создава можност некоја земја-членка да постави нови услови кон својот сосед. Така процесот станува бесконечен, бидејќи секој нерешен историски спор, малцинско прашање или територијално несогласување може да се претвори во вето.

Дополнителен проблем е што зад дел од овие спорови стојат и пошироки геополитички интереси. Големите сили имаат свои стратегии на Балканот и често ги поддржуваат позициите што одговараат на нивните национални интереси. Поради тоа, многу прашања кои изгледаат билатерални всушност се дел од поширока политичка игра.

Додека Европската Унија не воспостави јасни и еднакви правила за сите кандидати, проширувањето ќе остане заложник на национални амбиции, историски спорови и политички пресметки. А кога процесот зависи од согласност на повеќе од дваесет држави, секоја со свои интереси, се поставува прашањето дали сегашниот модел воопшто може да доведе до конечно решение.

Затоа денес сè повеќе граѓани на Балканот гледаат на европската перспектива не како на реална цел со јасен рок, туку како на процес што постојано се одложува и се оддалечува.

Сè додека земјите од Западен Балкан немаат јасна алтернатива на Европската Унија, тешко е да се очекува дека регионот ќе биде третиран како рамноправен партнер. Во политиката и дипломатијата, почитта најчесто произлегува од можноста за избор, а не од зависноста.

Со години државите од Балканот ја повторуваат истата порака – дека членството во ЕУ е нивна единствена стратешка цел. Но кога едната страна нема друга опција, а другата нема рок за донесување одлука, преговарачката позиција станува нерамноправна. Тогаш условите лесно се множат, роковите се пролонгираат, а процесот се претвора во бесконечно чекање.

Историјата покажува дека најголема почит добиваат оние кои имаат избор, а не оние кои зависат од една единствена врата. Доколку Западен Балкан изгради реални алтернативи за развој и економски напредок, тогаш и односот кон регионот ќе биде поинаков. Во спротивно, ризикот е проширувањето да остане процес без јасен крај, а Балканот да продолжи да чека пред вратата на Европа без да знае кога таа конечно ќе се отвори.