Град Скопје почна да ја подготвува инфраструктурата за 100 електрични автобуси – траси, полначи и посилно електрично напојување во автобуската база во Автокоманда. Набавката е државна: Министерството за транспорт купува вкупно 150 автобуси и 75 станици за полнење, од кои 100 за Скопје и 50 за други општини.

Понудата што победи е на унгарскиот „IKARUS Electric“ заедно со ЕВН, вредна околу 3,12 милијарди денари без ДДВ. На повикот имало четири понудувачи, но условите за електронска аукција ги исполниле само две понуди. Првиот тендер беше поништен во мај по решение на Државната комисија за жалби по јавни набавки, по што следеше нов повик.

Кога всушност доаѓаат

Тука вреди да се внимава на бројките, затоа што две јавни изјави не кажуваат исто. Според условите на набавката, испораката е поделена: 30 автобуси во рок од шест месеци, уште 60 во рок од 12 месеци, и последните 60 во рок од 18 месеци. Градоначалникот Орце Ѓорѓиевски, пак, во телевизиско гостување рече дека новите автобуси се очекуваат за околу еден месец.

Двете можат да бидат точни – едното е крајниот рок, другото е очекуваната прва испорака. Но од кажаното не се гледа која бројка се однесува на што, а разликата меѓу „автобусите доаѓаат за еден месец“ и „последните 60 доаѓаат за 18 месеци“ е разликата меѓу два сосема различни мандата.

Ѓорѓиевски ги отфрли тврдењата дека автобусите се веќе произведени, а градот доцни со инфраструктурата. „Има рок на испорака. Не може автобусите да бидат готови веднаш откако завршила јавната набавка“, рече тој. Практичниот тест е јасен и ќе биде видлив сам по себе: дали полначите, депоата и електроенергетскиот капацитет во Автокоманда и Ѓорче Петров ќе бидат готови пред да пристигне првата група.

Бројката што ја објаснува целата приказна

Паралелно се движат и другите два проекта. БРТ-линијата 1 влезе во формална постапка за набавка на 16 септември преку Европската банка за обнова и развој, со рок за пријавување до 2 ноември; целиот БРТ-зафат за две линии е планиран на 70 милиони евра. Кај Клиничкиот центар се најавуваат два модуларни паркинга со вкупно над 520 паркинг места.

Но ниту еден од тие проекти нема да значи многу ако се игнорира најважниот податок. Бројот на патници во јавниот превоз во Скопје паднал од 52 милиони годишно во 2015 година на околу 22 милиони. Тоа е пад од повеќе од половина.

Нов автобус не враќа патник. Патникот се враќа кога знае дека автобусот ќе дојде, дека ќе дојде на време и дека ќе стигне побрзо отколку со кола. Тоа се брзина, точност и фреквенција – три работи што зависат од возен ред, од посебни ленти и од организација, не од тоа колку е нов возниот парк. Ако 100-те автобуси тргнат по истите загушени траси со истата фреквенција, единствената разлика ќе биде дека празните автобуси ќе бидат потивки.