Skip to content

Трамп, Путин и Си се договорија во Шенжен: судовите да не им пречат, а Путин ги вика Европејците во Москва

1 мин. читање
Сподели
Трамп, Путин и Си се договорија во Шенжен: судовите да не им пречат, а Путин ги вика Европејците во Москва

Доналд Трамп, Владимир Путин и Си Џинпинг седнаа на иста маса во Шенжен, на маргините на самитот на АПЕК, и по час и половина излегоа со заедничка изјава. Си состанокот го нарече „позитивен, конструктивен и многу продуктивен“. Камерите го фатија Путин како му вели на Си дека никој не очекувал вака добро да помине. Кога и Кремљ е изненаден од сопствениот успех, вреди да се прочита што точно договориле.

Четирите точки

Прво, реформа на Обединетите нации во која САД, Русија и Кина остануваат постојани членки на Советот за безбедност. Второ, поголемо снабдување со рафинирани нафтени деривати – и покрај меѓународните санкции врз руската нафта. Трето, судовите, вклучително и Меѓународниот кривичен суд, да ја почитуваат согласноста на државите и имунитетот на функционерите и да не ги злоупотребуваат своите овластувања. Четврто, нуклеарна војна никој не може да добие, па трите земји ќе продолжат да разговараат за намалување на нуклеарните ризици.

Третата точка кажува најмногу. Против Путин Меѓународниот кривичен суд издаде налог за апсење уште во 2023 година, а Трамп, пак, изјави дека судот „излегол од контрола“. Тројца лидери чии држави не се членки на судот пишуваат правила за него – а едниот од нив судот го бара. Колку пати досега силните одлучиле дека правдата важи само за другите?

Европа добива покана за Москва

За Украина Кремљ даде две верзии. Портпаролот Дмитриј Песков рече дека не била главна тема на тристраната средба, а советникот Јуриј Ушаков подоцна кажа дека токму таа била главната тема на разговорите меѓу Трамп и Путин. Путин порача дека Русија ќе бара компромиси, но „нема ништо да жртвува“, побара Украина да ги отстапи преостанатите 10 отсто од Донбас, а за Европејците рече дека, ако сакаат да учествуваат во преговорите, „мораат да дојдат во Москва“.

Европските лидери реагираа како гости што за забавата дознале од фотографиите. Фридрих Мерц средбата ја нарече фотосесија, а Доналд Туск и британските политичари Џереми Хант и Кеми Баденок ја критикуваа, меѓу другото, како подарок за Путин. Володимир Зеленски порача дека не сака „втора Јалта“. Тројца се договараат, а оние за чија судбина станува збор слушаат преку посредници.

Балканот ја знае оваа сцена

Јалта не е случајна асоцијација. Во октомври 1944 година, во Москва, Винстон Черчил и Јосиф Сталин на едно ливче со проценти си го поделија влијанието врз Балканот: Грција 90 отсто за Британија, Романија 90 отсто за Советскиот Сојуз, Југославија пола-пола. Ниедна од тие држави не беше прашана. Повеќе од осумдесет години подоцна масата е во Шенжен, а играчите се други – но правилото дека големите се договараат, а малите дознаваат од вестите, изгледа издржливо.

Има и детали што не влегоа во заедничката изјава. Трамп, според кинеските државни медиуми, изјавил дека САД не ја поддржуваат независноста на Тајван. Новинарите во авионот на американскиот претседател, според американски медиуми, останале без телефони, а кинеските службеници не пуштиле репортер на една американска деловна телевизија по прашањето за шефот на Nvidia, Џенсен Хуанг. Самит за иднината на светот, а прашањата се филтрираат на влезот. Што ли допрва ќе дознаеме од она што не беше снимено?