Унгарија воведе рестрикции на водата за пиење во стотици населби. Според податоците објавени на владиниот сајт, ограничувања од прв степен важат во 465 населби, од втор степен во 151, а најстрогиот, трет степен – оној по кој водата се дели, а не се троши – е на сила во 13.

Причината е двојна и банална: долготраен топлотен бран и зголемена потрошувачка. Односно, врелина плус луѓе што се обидуваат да ја издржат врелината. Прогнозите велат дека од 6 до 11 август врз земјата ќе се спушти уште посилен топлотен бран, со едвај забележлив пад на температурите преку ноќ.

Од чешма до реактор

Но чешмата е само едниот крај на приказната. Другиот е Дунав. Генералната дирекција за управување со водите предупреди дека водостојот кај Пакш паднал на 135 сантиметри – а Пакш не е кое било место на реката. Таму е унгарската нуклеарна централа, а таа централа се лади со дунавска вода.

Одговорот беше механички и итен: на пумпните станици поставија дополнителни пловечки пумпи, а резервни единици распоредија во пристаништето и на копно. Работната група за одбрана седна да ја разгледува состојбата со снабдувањето со енергија и последиците од недостигот на вода. Кога една држава ја свикува одбранбената работна група поради речен водостој, тоа веќе не е временска прогноза.

Реката што повеќе не е гарантирана

Дунав со векови важеше за најсигурната инфраструктура во овој дел од Европа. Не бараше одржување, не бараше буџет, не бараше политичка волја. Едноставно течеше. На таа претпоставка се изградени нуклеарни централи, наводнителни системи, бродски коридори и цели економии.

Претпоставката се распаѓа. И тоа не постепено низ деценија, туку во рок од едно лето, со сантиметри што се мерат секој ден. Ако централата во Пакш зависи од пловечки пумпи за да добие доволно вода за ладење, тогаш прашањето веќе не е дали планот бил добар – туку кој друг во сливот на истата река смета дека неговиот план е сè уште добар.

Истиот слив, истото лето

Македонија не е на Дунав, но е во истата климатска зона и на истата логика. И кај нас летната потрошувачка на вода расте, и кај нас хидроенергијата зависи од водостој, и кај нас реакцијата на суша обично доаѓа откако проблемот веќе е на прва страница.

Дали кај нас некој ги брои сантиметрите пред да ги брои штетите? Унгарија почна да ги брои дури откако мораше да измисли пловечки пумпи за да ја одржи нуклеарката во погон. Тринаесет населби веќе се на трет степен. Врелината допрва доаѓа.