Уставниот суд на Република Македонија утрово ја одржува својата 14-та седница. На дневен ред: седум иницијативи за оценување на уставноста на закони од повеќе сектори, и низа други предмети. Сето тоа во еден работен ден кој рутински би можел да го промени правниот систем за неколку области.

Меѓу законите за кои ќе се расправа се Законот за градење – со одредби кои влијаат на урбанистичкото планирање. Законот за дивеч и ловство – со прашања за управувањето со природните ресурси. И Законот за управување со отпад – со еколошки регулативи кои се испитуваат на усогласеност со Уставот.

Освен овие три големи закони, на дневниот ред се и регулативите во областа на здравственото осигурување, како и конкретни одлуки донесени од единиците на локалната самоуправа. Дополнителен предмет – нацрт-одлука поврзана со член 176 став 2 од Законот за заштита на децата.

Уставниот суд работи во состав од 9 судии, и неговите одлуки се конечни. Кога ќе одлучи дека одредена законска одредба не е во согласност со Уставот, таа одредба престанува да важи. Седниците не се јавни – но нивните одлуки имаат директна последица за животите на граѓаните. Дали градежен закон ќе биде уредно усогласен со уставот, или ќе се вратат отворени дискусии за начинот како се прави урбанистички план – сето тоа се одлучува денеска.

За балкански контекст ова е важно. Уставниот суд во многу земји во регионот е жртва на политичко притисок. Кога политичките сили во парламент сакаат да поминат контроверзен закон, тие често ги пробуваат границите на тоа што уставот дозволува. Реалноста потоа е дека уставните судови или ги враќаат тие одлуки, или – почесто – молчат. Прашањето денеска не е само како ќе се одлучи. Прашањето е дали воопшто ќе се пристапи кон сериозна оценка на спорните одредби, или ќе се одлуки во правец на статус-кво.