Четириесет и осум часа. Толку требало на Rillet, американски стартап за сметководство со вештачка интелигенција, да собере 100 милиони долари (околу 86 милиони евра) и да стигне до проценета вредност од една милијарда. Фирмата, вели нејзиниот основач, не барала пари.

Приказната оди вака. Пред неколку недели Rillet одржал седница на одборот и им покажал на инвеститорите како расте: приходот на годишно ниво се удвоил само во последното тримесечје, дојдени се нови клиенти меѓу кои и котирани компании, а склучен е и договор со ревизорскиот гигант EY. По седницата почнале да летаат пораки и телефонски повици – и два дена подоцна фирмата вредела милијарда.

Тоа што овде се продава не е софтвер, туку недостиг. Во САД недостасуваат сметководители, и тоа не е ново – бројот на дипломирани по сметководство паѓа уште од 2010 година. Според неодамнешен извештај, 61 отсто од финансиските раководители имале проблем да најдат кадар во последната година. Кога професијата останува без луѓе, секој што нуди замена добива инвеститор.

Николас Коп, содоснивач и извршен директор на Rillet, тврди дека клиентите не тестираат – туку директно ги вадат постојните системи. Педесет отсто од неговите муштерии доаѓаат од Intuit, триесет отсто од NetSuite и Sage Intacct, а дваесет отсто од Oracle, SAP, Workday и Microsoft. „Вештачката интелигенција ќе удри жестоко по овие стари играчи”, вели тој.

Инвеститорите, се разбира, зборуваат како инвеститори. Сет Пиерпон од Iconiq, кој го водеше кругот, вели дека договорот дошол брзо, но „не беше студен старт”, бидејќи Rillet веќе докажал дека може да ги победи фирмите што ја држат категоријата со децении. Џулиен Бек од Sequoia пак најавува дека „агентското финансиско работење” може да стане една од најголемите софтверски можности на оваа ера. Секој што вложил пари е должен да звучи вака – тоа не е доказ, тоа е дел од трансакцијата.

Поинтересен е делот што ретко се спомнува во ваквите објави. Пред околу три месеци Rillet пушти функција што им овозможува на сметководителите да ја проверат секоја одлука на алгоритамот – кои бројки ги извлекол и како ги пресметал. Тоа не е маркетинг, тоа е признание дека системот мора да биде проверлив за да смее воопшто да влезе во книговодството. Американските правила и денес бараат човек да ја одобри секоја трансакција направена од агент.

Коп не мисли дека следува масовно отпуштање сметководители – истражување на Стенфорд неодамна покажало дека засега нема широко истиснување работни места. Американскиот завод за статистика предвидува дека потребата за сметководители ќе порасне за најмалку 5 отсто до 2034 година. Дали тоа ќе остане така кога агентите ќе научат уште малку – тоа е прашање на кое ниту еден инвеститор нема интерес да одговори искрено.