Има грчки острови што ги знаеш пред да стигнеш до нив, затоа што ги виде илјада пати на туѓи фотографии. Милос не е меѓу нив, и токму тоа е неговата предност. Вулкански остров од нешто повеќе од 150 квадратни километри, во Кикладите, со крајбрежје толку изгризано што од воздух личи на нешто што некој го кинел рачно.

Разликата од соседите ја прави карпата. Милос има бели, црвени, жолти и црни карпести формации, бидејќи целиот остров е вулканско производство. На Саракинико тоа излегува од контрола на добар начин – бела карпа изгладена како да е излиена, а под неа море со боја што делува претерано. Луѓето таму фотографираат месечина, а не плажа.

Остатокот од каталогот е долг: над 70 плажи, секоја со свој карактер. Проватас е рамна, песочна, за семејства со мали деца. Фириплака на југ ја рамкираат вулкански карпи над долга песочна лента. Палиохори е препознатлив по бојата на карпите околу него. Ниту една не личи на другата, што е ретко за остров со ваква големина.

Она што не се гледа од копно

Клефтико е местото поради кое се изнајмува брод. Огромни бели вулкански карпи излегуваат директно од морето и создаваат пештери и мали залив-простории до кои едноставно нема пат. Ако си го видел Милос само од автомобил, си го видел половина.

Пристаништето Адамас е практичната база. Полонија на североисток е поморска, со ресторани над самата вода. Плака, старата престолнина, е она што секој очекува од Кикладите – тесни улички, бели куќи, цркви и тврдината Кастро од која се гледа целиот остров и се чека зајдисонцето. Клима е селото што најмногу се фотографира: рибарски куќи наречени сирмата, со шарени врати и фасади директно на морето. Мандракија е помала верзија на истото, со помалку луѓе.

Островот што ја испратил Венера во Париз

Милос светот го дознал во 1820 година, кога тука е пронајдена Афродита од Милос – статуата што денес стои во Лувр и што целиот свет ја вика Венера Милоска. На островот има само копија, во Археолошкиот музеј во Плака. Тоа е една од тие приказни што Балканот добро ги разбира: најпознатата работа што ја има еден крај, се наоѓа некаде на друго место.

Има и катакомби издлабени во вулканска карпа, христијанско гробиште од средината на првиот до седмиот век. Има Филакопи, едно од најзначајните бронзенодопски населби во Егејот. Има и античко театар од римскиот период, неодамна реставриран и повторно отворен за претстави.

Кујната е она што се очекува од рибарски остров – риба, морски плодови, зеленчук, сирење, мезиња. Добрите ресторани се концентрирани во Адамас и Полонија, но вистинската работа се прави во малите таверни по рибарските села.

Пристапот бара трпение: лет до Атина, потоа домашен лет од околу четириесет минути до малиот аеродром на островот, или траект од Атина и од другите егејски пристаништа. Автомобил е речиси задолжителен – на остров со седумдесет плажи, оној што нема превоз ги гледа трите најблиски и си оди дома убеден дека го видел Милос.