Народната банка ги објави монетарните податоци за јули и во нив има еден податок што вреди да се задржи: кредитите растат за 13,3 отсто годишно, депозитите за 8,8. Задолжувањето расте побрзо од штедењето, и тоа не од вчера.

Вкупните кредити на недржавниот сектор на крајот на јули достигнале 595,6 милијарди денари. За една година кредитното портфолио на банките е зголемено за повеќе од 73 милијарди денари. Вкупните депозити изнесуваат 673,1 милијарди – повисоки за 8,8 отсто годишно, но пониски за 0,4 отсто во однос на јуни.

Компаниите повлекоа 8,7 милијарди денари за еден месец

Целиот тој месечен пад на депозитите доаѓа од едно место. Корпоративните депозити за само еден месец се намалиле за 4,6 отсто – од 190,4 на 181,7 милијарди денари, односно околу 8,7 милијарди денари. Пад е регистриран и кај денарските и кај девизните.

Во истиот месец, кредитите на компаниите пораснале на речиси 296 милијарди денари, со годишен раст од 14,5 отсто. Најбрзо растат денарските корпоративни кредити – за една година зголемени за 19,6 отсто.

Значи компаниите истовремено ги празнат сметките и се задолжуваат повеќе. Тоа може да значи инвестициски циклус. Може да значи и притисок врз ликвидноста. Податокот сам по себе не кажува кое од двете е – но повлекување од 8,7 милијарди денари во еден месец не е рутина.

Домаќинствата штедат и се задолжуваат во исто време

Кај граѓаните трендот е поинаков и на прв поглед контрадикторен. Депозитите на домаќинствата во јули достигнале 462,4 милијарди денари – раст од 1,6 отсто месечно и 11,1 отсто годишно. За една година заштедите се зголемиле за повеќе од 50 милијарди денари.

Истовремено, кредитите на домаќинствата достигнале 297 милијарди денари, со годишен раст од 12,2 отсто.

Најжешката ставка се станбените кредити: 119 милијарди денари, за 16,6 отсто повеќе од јули лани. Потрошувачките растат за 12,1 отсто. Автомобилските паднале за 0,3 отсто месечно, но годишно се повисоки за 5,6.

Интересно е и она што паѓа: кредитите преку кредитни картички се намалиле за 4 отсто на годишно ниво, а негативните салда на тековните сметки за 5,4 отсто. Скапото краткорочно задолжување се напушта. Долгорочното, врзано за стан на дваесет или триесет години, забрзува.

Што кажува тоа заедно

Станбен кредит што расте 16,6 отсто годишно во земја каде просечната нето-плата паднала на 48.381 денар не е знак дека луѓето станале побогати. Тоа е знак дека цената на становите расте побрзо од платата, па за истиот квадрат треба поголем и подолг долг.

Дел од таа математика ја објаснува и растечкото штедење – домаќинствата собираат учество. Останатото го објаснуваат банките, кои во ваков циклус заработуваат на обете страни од билансот.

Сè додека каматите се стабилни, оваа конструкција држи. Прашањето што никој не сака да го постави е што се случува со 119-те милијарди денари станбени кредити ако тоа престане да важи.