Брисел ѝ понуди на Канада членство што не постои во ниту еден закон, а Трамп веднаш возврати со царини

Урсула фон дер Лајен во говорот за состојбата на Унијата ја понуди Канада како прв „придружен член“ на ЕУ. Марк Карни, канадскиот премиер, седеше во салата. Идејата звучеше големо: нов сојуз за иднината, надграден врз постојниот трговски договор меѓу Брисел и Отава.

Доналд Трамп реагираше со закана за целосен прекин на трговијата. Пред новинари на аеродромот во Шарлот изјави дека предлогот е смешен, дека Канада е ужасен трговски партнер и дека ако го прочита ова како непријателски чин кон САД, ќе воведе многу високи царини или сосема ќе ја прекине трговијата со Европа во повеќе сектори. Остави и мала врата отворена – ако намерите се добри, се преговара.

Проблемот е што никој не знае што значи „придружно членство“

Тука приказната станува интересна. Таквиот статус не постои во правото на ЕУ. Предлогот ги изненади и самите европски престолнини – никој не разјасни какви обврски носи, какви права дава, ниту преку која процедура се добива. Фон дер Лајен ја фрли идејата од говорница, а Брисел оттогаш се обидува да ѝ најде дефиниција.

Дури и Канада се повлекува од сопствената понуда. Идниот канадски амбасадор во ЕУ, Џонатан Вилкинсон, брзо ги олади очекувањата – не сме во таа фаза, работиме на конкретни резултати. Карни треба да им се обрати на европратениците, но ентузијазмот од салата очигледно не преживеа ни еден ден.

Она што го гледаме од оваа страна

Македонија чека во редот за ЕУ повеќе од дваесет години. Албанија и Црна Гора отвораат поглавја едно по едно. И потоа, за една вечер, се измислува нова категорија на членство за држава од другата страна на Атлантикот – без дефиниција, без процедура, без критериуми. Нема поглавја, нема бенчмарк, нема експертска мисија што ќе дојде да провери дали е сè според правилата.

Кандидатските држави на Балканот со години слушаат дека процесот е технички, дека е заснован на заслуги и дека не постои кратенка. Оваа недела Брисел покажа дека кратенка постои – само зависи кој ја бара. Дали некој ќе им објасни на луѓето во Скопје, Тирана и Подгорица зошто за нив се пишува правилник, а за други е доволен говор?

Царините се вистинската порака

Она што Трамп го направи не е коментар за Канада. Тоа е потсетник упатен до Брисел дека надворешната политика на ЕУ има цена во долари. Европа сака да покаже дека може да гради сојузи без Вашингтон – а Вашингтон одговара со единствениот аргумент што секогаш работи: трговијата.

Ако Европската унија не може да понуди ни придружно членство на пријателска држава без да добие закана за царини, тоа кажува нешто за реалната тежина на нејзината независна политика. Предлогот засега е реченица од еден говор. Заканата, пак, доаѓа од човек кој веќе двапати покажа дека царините не му се празен збор.