Кога умре некој во октомври 2025, а погребот му е закажан за декември 2026 година, тоа не е доцнење. Тоа е протокол. Кралицата-мајка Сирикит од Тајланд почина на 24 октомври лани, на 93 години, во болницата „Чулалонгкорн“ во Бангкок – и дури сега дворот го објави точниот распоред на нејзиното последно збогување.

Пет дена, единаесет обредни чина, посебно изграден привремен крематориум. Од 15 до 19 декември Бангкок практично ќе застане. Прво церемонијата на заслуги во престолната сала „Дусит Маха Прасат“ на 15 декември во 17 часот, потоа пренос на урната до Санам Луанг утредента во 7 наутро, па самата кралска кремација во 16:30 – пренесувана во живо на државната телевизија. На 17 декември се собираат реликвиите, на 18 им се оддава почит, а на 19 пепелта се полага во храмовите „Ват Ратчабопит“ и „Ват Боворнивет“.

Она што западните новинари обично го нарекуваат „одолговлекување“ овде има своја логика. Тајландскиот кралски погреб не е настан, туку процес – будистичка традиција, дворска астрологија и церемонијал што со векови ја определува не само содржината туку и датумот. Годината жалост што траеше од октомври 2025 не беше подготовка за погребот. Таа беше сосема одделна работа.

Сирикит беше сопруга на кралот Бумибол Адулјадеј и мајка на сегашниот крал Маха Вачиралонгкорн. Нејзиниот роденден, 12 август, во Тајланд се слави како Ден на мајката – за целата земја, не само за дворот. Тоа кажува повеќе за тоа каква улога играла отколку кој било официјален биографски текст.

Интересен е и еден друг детал: дозволата телевизијата да пренесува сè. Монархија што со децении ја држи дистанцата од јавноста одеднаш го отвора најинтимниот момент за камери. Дали тоа е отвореност или пресметка колку вреди сликата на континуитет во моментот кога институцијата има потреба од неа?

На Балканот државните погреби траат неколку часа и завршуваат со говор што никој не го памети до следната недела. Тајланд одвојува пет дена и четиринаесет месеци подготовка. Разликата не е во буџетот – разликата е во тоа што едното општество го третира протоколот како формалност, а другото како темел врз кој стои сè останато.