Вештачката интелигенција најде дупки во PHP, некои стари повеќе од десет години: Европа гаси државни сајтови

Дел од пропустите стоеле во кодот на PHP повеќе од десет години, пред очите на програмерите, и никој не ги препознал колку се опасни. Требаше вештачка интелигенција за да ги најде. Сега влади низ Европа гасат делови од своите сајтови, а Фондацијата Викимедија, која ја води Википедија, исклучи низа помошни сервиси.

Повеќето луѓе за PHP никогаш не слушнале, но секој ден го користат. На него работат портали, онлајн-продавници, државни страници и системи како WordPress, врз кој се изградени милиони сајтови. Според податоците што се цитираат, речиси 70 проценти од веб-страниците чиј програмски јазик е познат користат PHP. Тоа не значи дека 70 проценти од интернетот е хакиран. Значи дека проблемот е во технологија што ја има насекаде.

Пропустите се опасни од едноставна причина: во одредени услови напаѓач може да изврши свои наредби на ранливиот сервер без корисничко име и лозинка. Тоа отвора пат до крадење чувствителни податоци и менување на содржината на сајтот. Вториот пропуст може да открие делови од податоците што серверот ги чува во меморијата.

Од Финска до Оксфорд

Финска превентивно исклучи дел од јавните интернет-услуги, а слични мерки презедоа и институции во Холандија. Во Велика Британија најмалку 32 владини услуги сè уште се недостапни, а уште четири работат со потешкотии. Привремено паднаа и сајтовите на дел од локалните власти, меѓу кои Единбург и Оксфорд, како и делови од онлајн-услугите на Би-Би-Си. Британските власти тврдат дека клучните јавни услуги не се загрозени. Гаснењето не значи дека овие институции се хакирани. Тоа е мерка на претпазливост.

Полошата вест е хронологијата. Amazon Web Services забележал обиди за искористување на ранливоста уште на 17 октомври, четири дена пред јавното објавување на безбедносните закрпи. Тоа значи дека некој знаел за дупките пред да дознаат администраторите. Колку долго знаел и дали веќе успеал некаде да влезе, засега никој не може да потврди.

Нож со две острици

Во откривањето учествувале експерти од повеќе компании, со помош на моделите за вештачка интелигенција на Google и OpenAI. Тоа е добрата половина од приказната. Лошата е што алатката која им помага на бранителите побрзо да ги најдат и закрпат дупките, исто толку брзо им помага и на напаѓачите да ги искористат. Трката веќе не се мери во месеци, туку во денови.

Обичните корисници што само сурфаат не се директно загрозени. Проблемот е на серверите, а закрпите треба да ги инсталираат сопствениците на сајтовите и нивните хостинг-провајдери. Вистинската опасност за граѓаните се лажните пораки што ќе се обидат да го искористат стравот за да крадат лозинки. Хрватскиот национален CERT веќе издаде итно предупредување до администраторите. Дали некој во македонските институции веќе ги провери своите сервери, и дали воопшто ќе дознаеме ако не ги провери?