Шеснаесет државни објекти заведени со вредност од само еден денар, имот вреден 140 милиони денари без соодветна документација, набавки од 2,7 милиони денари без тендер и ниту една спроведена внатрешна ревизија во текот на 2024 година. Ова се дел од наодите на Државниот завод за ревизија за работењето на Министерството за дигитална трансформација.

Додека институциите постојано зборуваат за дигитализација, модернизација и транспарентност, ревизорскиот извештај открива сериозни слабости во евиденцијата на државниот имот, јавните набавки и внатрешната контрола.

Според ревизорите, во сметководствената евиденција на Министерството се заведени 16 деловни објекти со вредност од по еден денар.

Дополнително, за објекти со книговодствена вредност од околу 140 милиони денари, односно приближно 2,3 милиони евра, не била обезбедена соодветна документација.

Овие наоди отвораат сериозни прашања за начинот на кој институциите управуваат со државниот имот.

Како е можно државата да управува со објекти за кои нема целосна документација и веродостојна проценка на вредноста?

Дали институциите знаат со колкав имот располагаат, каде се наоѓа тој имот и колку навистина вреди?

Ревизорите нотирале и набавки во вкупен износ од околу 2,7 милиони денари, односно приближно 44.000 евра, спроведени без соодветна постапка за јавна набавка.

Ова е особено загрижувачки бидејќи јавните набавки треба да обезбедат конкуренција, транспарентност и рационално трошење на буџетските средства.

Кој ги одобрил овие набавки, кои компании ги добиле средствата и зошто не биле спроведени пропишаните постапки?

Ревизорскиот наод за неправилно спроведени набавки сам по себе не докажува корупција, но претставува сериозна причина надлежните институции да ја проверат законитоста на постапувањето.

Во текот на 2024 година, според извештајот, во Министерството не била спроведена ниту една внатрешна ревизија.

Дополнително, биле пополнети само 43 проценти од систематизираните работни места.

Тоа отвора прашања за административниот капацитет и функционалноста на механизмите за контрола.

Како институција задолжена за дигитална трансформација на државата може успешно да спроведува сложени реформи ако самата има сериозни слабости во управувањето со сопствените ресурси?

Можеби најзагрижувачкиот дел од ревизорскиот извештај е фактот дека Државниот завод за ревизија не можел да обезбеди доволно соодветни докази за да изрази мислење за финансиските извештаи на Министерството.

Тоа не значи дека сите средства биле неправилно потрошени, туку дека ревизорите немале доволна основа да ја потврдат веродостојноста на финансиското известување.

За институција што располага со јавни средства, ваквиот наод е сериозен сигнал за слабости во финансиската отчетност.

Во 2024 година беше спроведена реорганизација на државната администрација, при што Министерството за информатичко општество и администрација беше поделено, а дел од надлежностите и имотот беа пренесени на новоформирани институции.

Оваа околност мора да се земе предвид при утврдувањето на одговорноста.

Но реорганизацијата не смее да биде трајно оправдување за неуредна документација, слабости во јавните набавки и недоволна финансиска контрола.

Потребно е да се утврди кои неправилности потекнуваат од претходниот институционален систем, а кои настанале по реорганизацијата.

Граѓаните плаќаат даноци и очекуваат нивните пари да се трошат законски, транспарентно и одговорно.

Државата не може од граѓаните да бара дисциплина во плаќањето на обврските, а истовремено да дозволува институциите да располагаат со имот без уредна документација и да спроведуваат набавки спротивно на пропишаните правила.

Дигитализацијата не започнува со нови портали, апликации и електронски услуги. Таа започнува со институции што имаат точна евиденција, функционална контрола и јасна одговорност за секој потрошен денар.

И конечно, прашањето не е само што откриле ревизорите.

Зашто ревизорските извештаи не треба да бидат само документи што ќе завршат во архивите, туку основа за отстранување на неправилностите и утврдување одговорност.