Уапсен командантот на српската САЈ: за мачењето студенти во гаражата на Владата се апси дури откако СНС ја загуби власта

Во Србија вчера се уапсени девет лица, а меѓу нив е и човекот што командува со елитната Специјална антитерористичка единица (САЈ) – полковникот Игор Жмириќ. Сомнението е тешко: дека во ноќта меѓу 14 и 15 август 2025 година, во гаражата на зградата на Владата на Србија во Немањина улица во Белград, мачеле студенти. Налогот го издало Првото основно јавно обвинителство, а апсењата ги потврди српското Министерство за внатрешни работи.

Осомничените се сегашни и поранешни припадници на Единицата за обезбедување на одредени лица и објекти (ЈЗО). Осум полицајци и еден поранешен полицаец се задржани до 48 часа, под сомнение за злоставување и мачење. Според соопштението на МВР, со сила и закани нанеле силна болка и тешки страдања на повеќе луѓе – за да извлечат информации од нив, да ги заплашат и незаконски да ги казнат. Таа вечер во Белград се одржуваше еден од антивладините протести што ги предводеше студентското движење.

Тука е првата иронија. Српското МВР, кое денес ги објавува апсењата, пред една година категорично ги отфрлаше обвинувањата. Зборовите на жртвите не се сменија. Се смени нешто друго.

Студентите зборуваа од првиот ден

За полициска бруталност за време на протестите се зборуваше уште тогаш. Неколку студенти, меѓу кои и Николина Синѓелиќ, го обвинија тогашниот командант на ЈЗО, Марко Кричак, и други припадници на единицата за физичко и психичко малтретирање во владината гаража. „Кричак пред сите ми се закануваше со силување“, раскажа Синѓелиќ во телевизиско интервју. Одговорот на државата беше тужба – Кричак ја тужеше студентката.

Реакција од Врховното јавно обвинителство уште во август 2025 побара и ректорот на Белградскиот универзитет, Владан Ѓокиќ. „Членовите на Проширениот ректорски колегиум се длабоко потресени од сведоштвата на студентите за полициската бруталност во зградата на Владата на 15 август“, напиша тој. Тогашниот министер за внатрешни работи, Ивица Дачиќ, имаше друга верзија: Синѓелиќ со уште петмина учествувала во „незаконска блокада на сообраќајот“, повикувала на напад врз полицијата и фрлала факели. „Немаше врзување, навредување, ниту никакво малтретирање“, тврдеше Дачиќ.

Изборите го отклучија обвинителството

Апсењата доаѓаат по парламентарните избори на 25 октомври, на кои Српската напредна странка ја загуби власта по 14 години. Веднаш потоа се уапсени и Марко Кричак, кој во меѓувреме стана началник на Управата за криминалистичка полиција, и Бошко Секуловиќ, началник на Службата за сузбивање на криминалот. Сега на редот дојде и командантот на САЈ.

Жмириќ (47) е полковник роден во Сомбор, со кариера што звучи како од филм. Со падобранство почнал како тинејџер, што го однело во Војската на Југославија и во 63-та падобранска бригада. Потоа Жандармерија, Противтерористичката единица, а по нејзиното укинување во 2016 година – САЈ. Поминал обуки со руски, американски и француски специјалци, ја завршил Меѓународната академија за спроведување на законот во Будимпешта, тренинг-центарот на ФБИ во Европа, и повеќекратен е шампион на Србија во падобранство. За командант на САЈ е избран во ноември минатата година – три месеци по ноќта во гаражата.

Балканот ја знае оваа сцена напамет: додека партијата е на власт, униформата е недопирлива, а штом падне, обвинителствата одеднаш стануваат храбри. Дали Жмириќ и останатите се виновни ќе каже судот, не новинарите. Но едно прашање останува за самото обвинителство – зошто за сведоштвата на студентите му требаше изборен пораз на владејачката партија, а не една година истрага?