Ризикот од воен конфликт меѓу Европа и Русија повеќе не е теоретска закана, туку реална можност за која европските држави не се доволно подготвени, предупредува CNN во своја опсежна анализа.

Како што наведува американската мрежа, овој заклучок произлегува од затворен состанок на експерти за одбрана, одржан минатиот месец во Лондон, во организација на Royal United Services Institute (RUSI). На настанот присуствувале поранешни високи воени лица, владини функционери, претставници на NATO, истражувачи и експерти од одбранбената индустрија.

Нивната проценка, според CNN, била едногласна и загрижувачка: Обединетото Кралство и неговите сојузници не располагаат со доволни капацитети за потенцијален конфликт кој, според разузнавачките проценки, би можел да избувне во следните неколку години.

Не сценарија за војна, туку за одвраќање

Експертите нагласиле дека дискусијата не се водела за конкретни воени сценарија, туку за стратегијата на одвраќање. Заклучокот бил јасен – единствениот начин Европа да избегне директна војна со Русија е да биде подготвена да победи доколку таков конфликт сепак се случи.

Во тој контекст, било посочено дека покрај итната потреба од зголемени инвестиции во хронично недофинансираниот одбранбен сектор, неопходна е и суштинска промена во општествениот менталитет.

„Европските општества мора да бидат информирани дека ерата во која континентот можеше да го игнорира ризикот од војна е завршена“, изјави Сем Грин, професор по руска политика на King’s College London.

Хибридна војна веќе е во тек

Според анализата, меѓу експертите постои растечки консензус дека Русија веќе води хибридна војна против Западот. Таа вклучува саботажни акции, дезинформациски кампањи, кршење на воздушниот простор на НАТО, блокирање на GPS-системи во балтичките држави и напади врз критична инфраструктура – активности што често се поврзуваат со руските разузнавачки служби.

Овие дејствија, велат аналитичарите, веќе имаат директно влијание врз јавното мислење и чувството на безбедност во Европа.

Балтикот најранлив, времето истекува

Иако Русија досега не нападнала директно земја-членка на НАТО, експертите сметаат дека тоа е поради свеста дека во моментов не може да го победи Алијансата. Но, оваа рамнотежа, предупредуваат тие, може да се промени.

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, неодамна изјави дека Русија би можела да биде подготвена за воен конфликт со Алијансата во следните пет години. Слични проценки изнесе и германската дипломатија, повикувајќи се на анализи на разузнавачките служби.

Во балтичките држави, пак, преовладува мислењето дека евентуален напад би можел да се случи и во следните три години. Истражување на Центарот Белфер при Harvard University ги посочува 2027 и 2028 година како критични временски точки.

Иако НАТО има изработено планови за одбрана на Балтикот, експертите предупредуваат дека тие се темелат на ресурси кои, во реалноста, сè уште не постојат.

Крај на „дивидендата од мирот“

Со децении Европа живееше со таканаречената „дивиденда од мирот“, инвестирајќи повеќе во социјални политики отколку во одбрана и потпирајќи се на САД за сопствената безбедност. Руската инвазија на Украина и враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа драматично го сменија овој баланс.

Денес, речиси сите членки на НАТО се приближуваат или веќе ја надминуваат целта од 2% од БДП за одбрана, со договор таа да порасне на 5% до 2035 година. Сепак, останува отворено прашањето дали европските влади ќе успеат да ги убедат своите граѓани дека овие жртви се неопходни – и дали имаат доволно време за тоа.