Врховниот суд донесе одлука: бизнисменот Јордан Камчев нема право да бара 1,5 милиони евра отштета во случајот „Рекет”. Петмина судии од Врховниот суд утврдиле дека Камчев не е оштетена страна во овој случај, и затоа граѓанска постапка за надомест не е дозволена. Тоа значи: нема да се вратат пари. Камчев е надвор од играта.

Контекст: Случајот „Рекет” беше еден од најголемите кривични процеси во Македонија во последната деценија. Во 2019-та, тогашниот специјален обвинител Катица Јанева беше обвинета за изнудување – дека преку посредници барала 1,5 милиони евра од Камчев за да го „реши” неговиот случај. Камчев си ги платил парите. Подоцна, заедно со другите вмешани, Јанева беше осудена на седум години затвор. Камчев тврдеше дека парите се негова жртва – и го бараше враќањето на 1,5 милиони во граѓанска постапка.

Сегашната одлука на Врховниот суд – ова е завршен правен расход на тоа барање. Не се враќаат парите. Камчев е во загуба. Но прашањето кое треба да се постави е друго: каде завршија парите? Ако Јанева ги изнудила, и беше осудена за тоа, тогаш парите се „имот од криминал”. Тие треба да отидат во државна каса – не да останат кај оние кои ги примиле, или да исчезнат во преводи и сметки.

Ова е тип одлука што наликува на Балкан – правно соодветна, но емоционално нерешена. Камчев го бара својот пар, но не може. Парите се во „некаде”. Институциите кои биле задолжени да ги вратат на сметка – не реагирале со потребниот ентузијазам. И Македонија, како институција, продолжува да живее со една од своите скапи навики: правни случаи се завршуваат, но реалноста на тие случаи остава шуплини, шуплини и шуплини.

За граѓаните, оваа одлука можеби не значи многу директно. Но индиректно – значи. Кога Врховниот суд носи одлука, која е правно издржана, но во која парите остануваат „во магла” – тоа е сигнал дека правниот систем нема механизам за реална реституција. Тоа значи дека во иднина, ако некој изнудува со помош на државен функционер, граѓанинот кој ги плаќа парите – нема да може да ги врати. Тоа го прави изнудувачот заштитен. И тоа е суштински проблем кој никаква одлука на Врховниот суд не го решава.