Србија по падот на режимот на Вучиќ: студентите најавуваат крај на трговијата со оружје со Израел, а Москва веќе им чука на врата

Предвремените парламентарни избори во Србија се одржаа на 25 октомври, режимот на Александар Вучиќ падна, а победник е Студентската листа. Нова влада сè уште нема. Но пред таа воопшто да седне на столчињата, на вратата веќе застанаа и Москва и прашањата што Вучиќ ги остави зад себе.

Првиот гостин: рускиот амбасадор

Рускиот амбасадор во Србија, Александар Боцан-Харченко, вчера се сретна со Дејан Шошкиќ и Миодраг Крмар, претставници на Студентската листа. Според соопштението што амбасадата го објави на X, разговорот бил „отворен и содржаен“, а на маса биле изгледите за понатамошни „заемно корисни односи“ меѓу Русија и Србија. Посебно внимание добило зајакнувањето на врските меѓу народите на двете земји и тесната соработка на меѓународните форуми.

И, се разбира, Косово. Русија го повторила својот „принципиелен став“: суверенитет и територијален интегритет на Србија, врз основа на Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН. Косово ја прогласи независноста во 2008 година, ја признаваат САД и повеќето членки на ЕУ, а Белград, со поддршка од Москва, и понатаму ја одбива. Порака до новата власт, испратена уште пред таа да ја формира владата.

Студентската листа во својата надворешнополитичка програма најавила зачувување на традиционалните односи со Русија, но и продолжување на европските интеграции и посилна соработка со другите светски сили. Србија е кандидат за членство во ЕУ, а сепак не им се приклучи на санкциите на Унијата против Русија. Дали новата власт ќе ги воведе тие санкции, засега никој не знае. Може ли некој истовремено да стои пред вратата на Брисел и да пие кафе со Москва? Белград со години се обидува токму тоа.

Дронови, Elbit и 114 милиони евра

Втората тема е оружјето. Филип Убовиќ, претставник на Студентската листа, во емисијата Novara Live на британскиот медиум Novara Media изјавил дека програмата на движењето предвидува прекин на трговијата со оружје со Израел. „Она што се случува таму е дамка врз човештвото и тоа е навистина тажно. Во нашата програма пишува дека ќе ја запреме трговијата со оружје со Израел“, рекол Убовиќ. Додал дека движењето ги осудува инвазиите на туѓи територии, особено израелската инвазија на Палестина.

Убовиќ бара да се запре и проектот за фабрика за дронови, поврзан со соработката меѓу Србија и израелската компанија Elbit Systems, и го нарекол „нечуен“. Вучиќ на 17 септември отвори погон за склопување дронови во белградската населба Макиш, во просториите на фирмата SDS Technologies. Според БИРН, регистриран сопственик на SDS е лондонската фирма CUPA Limited, што не одговара на поранешните најави дека сопственоста ќе се дели меѓу Elbit и Југоимпорт. БИРН објавил и дека српскиот извоз на оружје и муниција за Израел до крајот на 2025 година достигнал 114 милиони евра.

Вучиќ: „Кому ја предаваме државата?“

Одговорот на Вучиќ стигна преку Инстаграм. Во видео тој го обвини студентското движење дека сака да го разгради српскиот одбранбен и безбедносен сектор, и тоа „по налог на странски разузнавачки служби“. Рече дека студентите предлагаат укинување на воениот рок од 75 дена и дека „нема да соработуваат со Израел, нема да соработуваат со Кина, нема да соработуваат со оние што ги имаат најмоќните армии и најмоќното оружје на светот“.

„На што ви личи тоа, кому ја предаваме државата? И од кого и како ќе можеме да се сочуваме и одбраниме? Дали ве потсетува на она што го гледавме меѓу 2000 и 2012 година?“, праша Вучиќ. Ана Брнабиќ додаде дека без работа би можеле да останат повеќе од 20.000 работници во наменската индустрија.

Човекот што отвори фабрика за дронови со израелски партнер, а чија власт извезе оружје за Израел во вредност од 114 милиони евра, сега тој бизнис го брани со приказна за „странски служби“. Студентите, пак, ветуваат морал во надворешната политика, а вратата кон Москва ја држат отворена. Убовиќ ги осуди „инвазиите на туѓи територии“. Белград наскоро ќе мора да покаже дали тоа важи само за Блискиот Исток или и за земјата чиј амбасадор вчера седна на маса со новите победници. Колку пати на Балканот нова власт ветила пресврт, па завршила на старото балансирање?