Bashkimi Evropian po përgatit një paketë gjithëpërfshirëse masash për të ulur varësinë nga kompanitë dixhitale amerikane dhe gjysmëpërçuesit kinezë. Frika? Që Uashingtoni mund një ditë ta aktivizojë „çelësin e fikjes" - një mekanizëm dixhital që do ta rrëzojë infrastrukturën kritike të BE-së në kohë të tensioneve gjeopolitike. Paketa po prezantohet të mërkurën e ardhshme.

Ajo që në ekonominë diplomatike ishte teori e konspiracionit, në vitet e fundit u bë realitet. Në shkurt të vitit 2025, Uashingtoni vendosi sanksione kundër gjyqtarëve të Gjykatës Penale Ndërkombëtare. Si rezultat, një gjyqtare humbi qasjen në kartelën e saj Visa - sepse sistemi amerikan i pagesave kishte kontrollin. Ky nuk është skenar trileri. Kjo është zbatim i një leve infrastrukturore ekzistuese, mbi një individ, në më pak se 48 orë. E njëjta levë, teorikisht, mund të zbatohet edhe mbi institucione të tëra, aparate shtetërore të tëra, vende të tëra.

Paketa përfshin tre nisma: Cloud and AI Development Act për ndërtim të përshpejtuar të qendrave të të dhënave në Evropë, Chips Act për sigurinë e furnizimit me gjysmëpërçues, dhe një nismë që do të nxitë sektorin publik të përdorë zgjidhje open source në vend të atyre komerciale amerikane. Si kompleks, kjo është paketa më e madhe për sovranitet dixhital të BE-së në dekadën e fundit.

Teresa Ribera, komisionerja e BE-së për konkurrencën, e tha me zë të lartë: „Duhet të zhvillojmë aftësitë tona." Evropa, shtoi, nuk mund të lejojë ndikim të jashtëm mbi vendimet, vlerat dhe shërbimet e veta ekonomike. Kjo është retorikë që para pesë vjetësh do të konsiderohej antiamerikane; sot është realitet i pranuar madje edhe nga ministrat më atlantistë në Bruksel.

Kush nuk është i lumtur? Amerikanët. Andrew Puzder, i dërguar special i SHBA, paralajmëroi menjëherë se „Evropa nuk do të mund të marrë pjesë në ekonominë e IA nëse i pengon të tjerët". Përkthim: nëse na mbyllni dyert për kompanitë tona, ne do t'i mbyllim teknologjitë tona për ju. Kjo është një lojë në të cilën fituesi nuk është ai që ka idetë më të mira, por ai që mund të rezistojë pa tjetrin më gjatë.

Për vendet ballkanike - që nuk janë anëtare të BE-së, por varen kritikisht nga platformat dixhitale amerikane dhe kineze - ky është sinjal i drejtpërdrejtë. Nëse arkitektura dixhitale evropiane po riformohet, çdo vend që dëshiron në BE do të duhet të ndjekë. Pa alternativë ndaj cloud-it amerikan/kinez, pa alternativë ndaj çipave amerikanë/kinezë, pa alternativë ndaj sistemeve operative amerikane/kineze në spitale, ministri, banka. Ky është kostoja e fshehur e dekadës së ardhshme të integrimit evropian - dhe është kostoja e fshehur që askush në Ballkan ende nuk e thotë me zë të lartë.