Nga gushti i vitit 2025 deri më 20 gusht të këtij viti, në Fondin për sigurim shëndetësor janë parashtruar dhe shqyrtuar 1.883 kërkesa për fekondim të ndihmuar biomjekësisht. Prej tyre, 237 kanë të bëjnë me tentativën e katërt, të pestë ose të gjashtë - e drejtë që më parë fare nuk ekzistonte në ngarkim të shtetit.

Kjo është çdo kërkesë e tetë.

E zbërthyer: 216 çifte kërkuan financim për tentativën e katërt, 17 për të pestën, katër familje morën miratim për të gjashtën.

Ndryshimi që nuk mbeti në letër

Deri te ndryshimet ligjore, Fondi mbulonte më së shumti tri tentativa. Kush donte të katërtën, e paguante vetë - dhe kjo është një shumë te e cila shumë familje thjesht ndalen.

Tani shifra është gjashtë. Dhe statistika tregon se masa u shfrytëzua menjëherë, që do të thotë se ato 237 familje ekzistonin edhe më parë - vetëm nuk ishin të evidentuara askund, sepse nuk kishin të drejtë të parashtronin kërkesë.

Bashkë me këtë ndryshuan edhe gjëra që tingëllojnë të vogla, por nuk janë. Njoftimi për të drejtën e miratuar tani vjen elektronikisht. Afati për ankesë u zgjat nga tetë në 15 ditë. Dhe u hoq detyrimi për udhëzim shtesë nga gjinekologu amë - shërbimi realizohet drejtpërdrejt në bazë të njoftimit të Fondit.

Në vitin 2025, për procedura në tetë institucione shëndetësore me të cilat Fondi ka kontrata, janë realizuar mbi 97,3 milionë denarë.

Pse kjo është temë më e madhe sesa duket

Në tremujorin e parë të këtij viti në Maqedoni janë lindur 3.380 fëmijë - rënie prej 4,1 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë vitin e kaluar. Në po ato tre muaj janë regjistruar 5.342 të vdekur. Shtimi natyror është negativ, ndërsa në 66 komuna numri i të vdekurve ishte më i madh se numri i të lindurve të gjallë.

Në vitin 2025 janë regjistruar 15.850 të lindur të gjallë, 1,3 për qind më pak se në 2024. Në vitin 2022 shifra ishte diçka mbi 18.000.

Pra, ndërsa shteti çdo vit ka gjithnjë e më pak të porsalindur, ekziston një grup njerëzish që kërkojnë vetëm edhe një tentativë për ta pasur të parin.

Kufiri që paratë nuk e lëvizin

Këtu ka një pjesë që institucionet rrallë e shqiptojnë me zë. Tentativat shtesë e ulin barrierën financiare, por nuk e lëvizin atë biologjike. Fertiliteti femëror bie me moshën, dhe te një pjesë e grave çdo tentativë e radhës bëhet edhe garë me kohën.

Kjo do të thotë se shpejtësia e procedurës nuk është detaj administrativ - ajo është pjesë e rezultatit mjekësor. Njëra bashkëbiseduese e mori kuponin për saktësisht dhjetë ditë. Një tjetër u refuzua, e parashtroi dokumentacionin sërish, dhe mori miratim brenda një jave.

Nga shoqata „Deri te bebja përmes rrugës së in vitros“ kujtojnë se ana financiare është vetëm një shtresë. Barra psikologjike para procedurës, gjatë dhe pas saj, është pjesë e së njëjtës betejë, dhe ajo nuk ka kupon.

Fondi e lidh masën me sfidat demografike, dhe në këtë nuk gabon. Por vlen të shënohet çfarë funksionoi këtu: e drejtë konkrete, buxhet konkret, procedurë e shkurtuar. Kjo dha 237 kërkesa për një vit. Apelet demografike nga foltorja japin zero.