Një firmë evropiane që prodhon kapsula hapësinore mblodhi 450 milionë dollarë - sipas saj, Seria C më e madhe që ka bërë ndonjëherë një kompani hapësinore evropiane. The Exploration Company punon nëpër Gjermani, Francë, Luksemburg, Spanjë dhe Itali, ndërsa e udhëheq Elen Ibi, inxhiniere franceze me dy dekada pas vetes në Airbus dhe ArianeGroup.

Qëllimi është thënë pa mbështjellje: të ndërtohet baza për një raketë evropiane për ngarkesa të rënda, e ripërdorshme, si zëvendësim më i lirë për SpaceX. E para në radhë është Nyx - kapsulë e ngjashme me Dragon, e destinuar fillimisht për mall, pastaj për njerëz. Plani është të bashkohet me Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor dhe të kthehet e sigurt në Tokë deri në nëntor 2028. Sipas fondit Atomico, tashmë janë rezervuar 10 misione dhe ka mbi 2 miliardë dollarë kontrata dhe detyrime, një pjesë e tyre me Agjencinë Hapësinore Evropiane, por edhe me NASA-n.

Pse dikush fare investon në një konkurrent të një firme që tashmë ka fituar?

Sepse SpaceX po fillon t'i pengojë vetes. Raportet thonë se raketat e saj Falcon gjithnjë e më shumë rezervohen për satelitët e Starlinkut, ndërsa radha për ngarkimin e mallit në orbitë rritet më shpejt se kapaciteti. Kur një furnizues mban gati gjithçka, secili që pret në atë radhë papritmas zbulon se i duhet një numër i dytë në agjendë. Kjo nuk është entuziazëm teknologjik - kjo është llogari.

Runda është transatlantike: e udhëheqin Atomico dhe fondi Scaleup Europe Fund i menaxhuar nga EQT, së bashku me amerikanin Bessemer Venture Partners, partneri i të cilit Aleks Ferara hyn në bordin drejtues. Rivali amerikan Stoke Space për momentin po mbledh rundën e vet prej një miliard dollarësh. Pra i njëjti treg po ndërtohet nga të dyja anët e oqeanit njëkohësisht, dhe askush nuk pret leje.

Ibi ishte e sinqertë për kufijtë. Do të dëshironte që Evropa ta vinte fluturimin njerëzor në planin e vet, thotë, por nuk mund të bindë fondet të hedhin 4 miliardë dollarë për një kapsulë me ekuipazh, „e pastaj të presin 10 vjet“. Paratë nga kjo rundë arrijnë edhe për programin e motorëve raketorë Storm - por vetëm për fillim. „Ku na duhen më shumë para është për të ndërtuar platformën e lëshimit dhe vetë raketën“, u tha gazetarëve. Kjo është fjali që rrallë e dëgjoni nga një firmë që sapo ka mbledhur 450 milionë.

Gjermani Isar Aerospace tashmë lëshoi një raketë nga Norvegjia - fluturimi i parë komercial evropian i atij lloji. Ibi e përshëndeti këtë si „lajm të shkëlqyer për tërë ekosistemin“, por theksoi se firma e saj po ndërton një raketë shumë më të madhe. Argumenti i saj është i thjeshtë: „Në pesë deri dhjetë vitet e ardhshme gjysma e komunikimit tonë me brez të gjerë mund të vijë nga hapësira, qendrat e të dhënave mund të jenë në hapësirë - dhe nëse është kështu, na duhen raketa të stërmëdha dhe frekuencë lëshimesh.“

Çelësi për atë frekuencë është ripërdorimi, të cilin firma planifikon ta arrijë me të njëjtën teknologji që përdorin SpaceX dhe Stoke - cikli i djegies me rrjedhë të plotë. „Ky është cikli më i vështirë, por edhe më efikas i motorit në botë. Për herë të parë në Evropë një firmë zhvillon një motor të tillë raketor“, thotë Ibi. Njoftimi erdhi një ditë para samitit hapësinor në Paris, ndërsa rundën e lavdëruan edhe Makroni edhe Ursula fon der Lajen - që do të thotë se historia prej kohësh nuk është vetëm inxhinierike.

Nga aty ku shohim ne, vlen të vihet re një gjë. Kjo është firma e dytë evropiane brenda të njëjtës javë që mbledh miliarda me argumentin se Evropa nuk guxon të varet nga një furnizues i vetëm amerikan. Pyetja që mbetet është nëse, kur ajo infrastrukturë të jetë gati, rajoni do të jetë klient - apo vetëm territor mbi të cilin kalojnë sinjalet e dikujt.