Në Bratunc u mbajt një përkujtimore për 3.267 serbë nga Podrinja qendrore dhe Birçi që humbën jetën mes viteve 1992 dhe 1995. E ajo që i dha peshë asaj të sivjetmes ishte një prani e papritur - Mark Burns, këshilltari i presidentit amerikan Trump për çështje shpirtërore, i cili erdhi t'i japë nderime.

Ajo që tha rrallë dëgjohet nga dikush pranë Uashingtonit. „Kurrë s'guxojmë t'i injorojmë apo t'i justifikojmë vrasjet masive të kryera ndaj boshnjakëve dhe të tjerëve gjatë luftës“, tha Burns. „Por njëkohësisht, s'guxojmë t'i injorojmë, minimizojmë apo harrojmë as jetët e pafajshme serbe që po ashtu u humbën.“ Një simetri që narrativat zyrtare të Perëndimit zakonisht e shmangin.

Burns pati kujdes të theksojë se erdhi si përfaqësues fetar, jo si përfaqësues i qeverisë amerikane. Madje përmendi se i vjen rëndë që po humb 250-vjetorin e pavarësisë amerikane për të qenë në një përkujtimore në Bosnjë. Dallimi është i rëndësishëm - mesazhi personal i një pastori nuk është qëndrimi zyrtar i një shteti, dhe s'duhet lexuar si i tillë.

Dhe këtu është kujdesi ynë ballkanik. Në këto anë çdo viktimë shndërrohet në vegël politike, dhe çdo përkujtimore mbart rrezikun të bëhet skenë për mesazhe që s'kanë lidhje me të vdekurit. Burns foli për dialog ndërfetar, për të vërtetën dhe për pajtimin - fjalë të bukura që i dëgjojmë prej dekadash, ndërkohë që plagët mbeten të hapura. Pyetja nuk është nëse çdo viktimë e pafajshme meriton të kujtohet - sigurisht që meriton. Pyetja është pse kujtesa në Ballkan kaq rrallë çon drejt pajtimit, dhe kaq shpesh drejt një ndarjeje të re.