Më 24 shtator Kuvendi i Malit të Zi duhet të diskutojë për shkarkimin e kryetarit të tij, Andrija Mandiq. Arsyeja: dërgoi ngushëllime për familjen e Ratko Mlladiqit, krimineli i dënuar i luftës. Mandiqi, anëtar i Demokracisë së Re Serbe, nuk është politikani i vetëm serb nga rajoni që u shpreh pas vdekjes së Mlladiqit - por është i vetmi të cilit posti i varet për shkak të kësaj.

Përpjekja e tretë për tre vjet, por këtë herë shifrat janë të ndryshme

Partia opozitare Demokratike e Socialistëve e nisi iniciativën, ndërsa seanca e jashtëzakonshme është caktuar. Kjo është përpjekja e tretë e tillë në tre vjet dhe dy të mëparshmet përfunduan ashtu si përfundojnë zakonisht - me asgjë. Dallimi është te nënshkrimet: këtë herë iniciativa mblodhi mbështetjen e 38 nga gjithsej 81 deputetë, mes tyre edhe disa nga shumica qeverisëse.

Mes nënshkruesve janë edhe përfaqësues të popullit boshnjak dhe shqiptar. Gjashtë deputetë të Partisë Boshnjake në pushtet njoftuan se do të votojnë për shkarkim. Kjo është shifër që në një koalicion të brishtë nuk mbijetohet lehtë.

Kjo nuk është hera e parë për të

Mandiqi edhe më parë me qëndrimet e veta, më shpesh më afër Beogradit sesa Podgoricës, e fuste shtetin në problem. Iniciativa e tij për rezolutë për Jasenovcin, si përgjigje ndaj rezolutës së OKB-së për Srebrenicën, krijoi tensione me Kroacinë dhe kërcënim për bllokim të bisedimeve me BE-në. Në Kroaci, Mandiqi - ndryshe vojvodë çetnik - është shpallur person i padëshiruar.

Nga PDS-ja mesazhi është i drejtpërdrejtë: është koha të shihet kush është i gatshëm „për hir të kolltukut dhe privilegjeve të vogla të kalojë edhe mbi këtë akt anticivilizues të Mandiqit“. Në iniciativë thuhet se qëndrimet e tij i thellojnë ndarjet shoqërore, e dëmtojnë reputacionin e Kuvendit dhe kredibilitetin ndërkombëtar të Malit të Zi.

„Njeriu i parë i Kuvendit të një shteti që synon të jetë anëtari i ardhshëm i Bashkimit Evropian është i detyruar t'i respektojë vlerat mbi të cilat mbështetet rendi kushtetues i Malit të Zi, t'i respektojë aktgjykimet e gjykatave ndërkombëtare dhe të kultivojë kulturë të kujtesës“, porosisin nga PDS-ja.

Kuorumi si mburojë

Për shkarkimin e Mandiqit nuk nevojitet shumicë absolute prej 41 votash, por shumica e të pranishmëve në seancë. Por shumica qeverisëse ka edhe një armë të dytë - të mos vijë. Që të nisë seanca, në sallë duhet të ketë së paku 41 deputetë. Nëse thjesht mungojnë, nuk ka as debat.

Opozita tashmë e sheh atë skenar dhe njofton përpjekje të re në tetor, në seancën e rregullt, kur sipas rregullores ka të drejtë të propozojë një pikë për debat, ndërsa pushteti duhet ta pranojë. Pra mbrojtja nuk është argument - mbrojtja është kolltuk bosh. Pyetje që ia vlen të shtrohet me zë: sa institucione në rajon funksionojnë pikërisht kështu, me mungesë në vend të përgjigjes?

Test për koalicionin, jo për një njeri

Analisti Millosh Peroviq vlerëson se iniciativa u shndërrua në test shumë më serioz sesa dukej në fillim.

„Iniciativa pushoi së qeni thjesht çështje e shkarkimit të një funksionari. U bë test i kohezionit të brendshëm të shumicës parlamentare dhe, shumë më e rëndësishme, test i kufijve të kompromisit politik mbi të cilët mbështetet ajo shumicë“, thotë Peroviqi.

Mbështetje për Mandiqin njoftuan gati të gjithë deputetët e Lëvizjes Evropa Tani të kryeministrit Milojko Spajiq, të Demokratëve dhe të partive më të vogla proserbe në pushtet. Por Peroviqi paralajmëron se pyetja kyçe nuk është më nëse opozita do t'i mbledhë votat, por nëse në vetë pushtetin ekziston gatishmëria që Mandiqit t'i mohohet mbështetja.

„Vendimi i Partisë Boshnjake tregoi se ajo mundësi ekziston, por në vetvete ende nuk përbën shumicë të re parlamentare. Nëse pas kësaj partnerët koalicionarë në pushtet vazhdojnë të funksionojnë pa një sqarim më serioz politik, do të jetë interesante të ndiqet marrëdhënia mes Partisë Boshnjake dhe Demokracisë së Re Serbe“, thotë ai. Nëse bashkëpunimi vazhdon pa asnjë ndryshim, shton, kjo do të thoshte se distancimet publike nga hapat kontestues janë para së gjithash mënyrë që para votuesve të vet të ruhet përshtypja e parimësisë.

A bie qeveria? Ndoshta jo - por jo për shkak të stabilitetit

Nga PDS-ja pohojnë se „të gjithëve u është e qartë se kjo është faza terminale e kësaj shumice parlamentare“ dhe e ilustrojnë me përplasje të tjera brenda pushtetit: ministri i transportit dhe kryeministri kanë qëndrime të kundërta për koncesionin e aeroporteve malazeze, zëvendëskryeministri kërkon dorëheqjen e një ministreje në po atë Qeveri, një pjesë e konsiderueshme e deputetëve të shumicës do të votojnë për shkarkimin e kryetarit të parlamentit.

Peroviqi është shumë më i përmbajtur. Sipas tij, Malin e Zi e pret një periudhë konflikti të brendshëm të kontrolluar në të cilin partitë në pushtet do të vazhdojnë të bashkëpunojnë sepse për momentin kështu u konvenon, por njëkohësisht gjithnjë e më shumë do të ndërtojnë pozicione politike të veta.

„Shumica qeverisëse gjithnjë e më pak sillet si bllok i vetëm politik, e gjithnjë e më shumë si shumë partish që bashkëpunojnë aty ku interesat u përputhen“, thotë ai.

Rruga evropiane si ngjitësi i vetëm

Mali i Zi po i afrohet finishit të integrimeve evropiane dhe Peroviqi thekson se pikërisht agjenda evropiane është interesi më i fortë i përbashkët që e mban bashkë këtë shumicë heterogjene. Por me afrimin e fundit të bisedimeve me Brukselin hapet edhe pyetja kush do ta arkëtojë politikisht rezultatin. PES-i i Spajiqit do të përpiqet ta paraqesë si sukses të politikës së vet, ndërsa partnerët e tjerë do të mbrojnë identitetin dhe trupin e vet votues.

Opozita, thotë Peroviqi, i shfrytëzon çarjet në shumicë, por ende nuk ka ofruar alternativë mjaftueshëm bindëse - prandaj për momentin është më e suksesshme në hapjen e problemeve të pushtetit sesa në krijimin e një shumice të re.

Kjo është fjalia që dhemb më së shumti dhe përsëritet më së shumti nëpër tërë Ballkanin. Një shtet në prag të BE-së, një parlament që debaton nëse ngushëllimi për familjen e një kriminel të dënuar lufte është problem politik, dhe një opozitë që di t'i numërojë nënshkrimet, por jo të ofrojë çfarë vjen pastaj. Më 24 shtator do të shihet vetëm një gjë: sa kushton një kolltuk.