Mali i Zi ka rreth 626.000 banorë - më i vogël nga popullsia sesa shumë qytete evropiane. Por hyrja e tij në Bashkimin Evropian hap një pyetje shumë më të madhe se madhësia e tij: kush do ta paguajë faturën për zgjerimin e ardhshëm? Dhe përgjigjja e asaj pyetjeje na prek drejtpërdrejt edhe ne.

Komisioni Evropian vlerësoi se pranimi i Malit të Zi do të kushtonte rreth 3,2 miliardë euro. E shpërndarë mes tatimpaguesve evropianë, kjo është më pak se një euro në vit për person - ose, siç e thanë me figurë në Bruksel, më pak se çmimi i një kafeje. Pra, nuk është shuma problemi. Problemi është rregulli që do të vendoset - sepse mënyra si do të financohet anëtarësimi i Malit të Zi do të bëhet model për të gjithë ata që vijnë pas tij. Përfshirë edhe Maqedoninë.

Rishpërndarje apo para të reja?

Dilema kryesore në Bruksel është nëse paratë për anëtarët e rinj do të vijnë me rishpërndarjen e buxhetit ekzistues, apo me të ardhura të reja dhe pagesa më të larta nga shtetet. Gjermania, Holanda dhe paguesit e tjerë neto ka gjasa të këmbëngulin te rishpërndarja - që të mos paguajnë më shumë. Anëtarët jugorë dhe lindorë frikësohen se kjo do të thotë më pak para për bujqësinë dhe zhvillimin rajonal. Ata veriorë duan që buxheti të drejtohet drejt mbrojtjes dhe konkurrueshmërisë. Secili e tërheq batanijen nga vetja.

Mali i Zi për momentin është vendi kandidat më i avancuar - ka hapur të 33 kapitujt negociues, ndërsa 18 janë mbyllur përkohësisht, mes tyre edhe më të rinjtë për konkurrencën dhe unionin doganor. Ambicia është anëtarësimi në vitin 2028. Kjo e bën Podgoricën testin e parë të vërtetë se si do të duket vala e re e zgjerimit - jo vetëm politikisht, por edhe financiarisht.

Dhe këtu është poenta ballkanike. Maqedonia prej vitesh pret te dera e BE-së, kurse debati për Malin e Zi në të vërtetë po shkruan listën e çmimeve për të gjithë ne që qëndrojmë në radhë pas tij. Nëse zgjidhja për Malin e Zi del „me rishpërndarje, pa para të reja", atëherë çdo anëtar i ardhshëm - përfshirë ne - hyjmë në një klub ku ekzistuesit tashmë ndajnë nga më pak dhe nuk i shohin me gëzim mysafirët e rinj. Zgjerimi nuk ngec vetëm te reformat dhe kapitujt. Ngec edhe te një pyetje jopopullore që askush nuk do ta bëjë me zë: sa kushton të mos të pranojnë brenda.