Mjalti i Mariovës mori emër të mbrojtur pas dhjetë vjetësh pune, por nëse kjo sjell para, të dhëna publike nuk ka

Tetë bletarë nga Pellagonia zyrtarisht morën të drejtën të shkruajnë „Mjalti i Mariovës“ në kavanoza. Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave Borçe Serafimovski u dorëzoi vendimet për regjistrim në Regjistrin e përdoruesve të treguesve gjeografikë në Manastir, në hapjen e manifestimit të 29-të „Ditët e bletarisë maqedonase“ në sheshin „Magnolija“.

„Pas këtij rezultati qëndrojnë rreth dhjetë vjet punë dhe këmbëngulje e bletarëve në mbrojtjen e origjinës gjeografike të mjaltit të Mariovës“, tha ministri. Dhjetë vjet - për një emër produkti.

Çfarë fitojnë dhe çfarë duhet të ruajnë

Treguesi gjeografik nuk është markë tregtare e një firme, por e drejtë kolektive. Bletarët e regjistruar mund ta përdorin emrin e mbrojtur në paketim, në reklama dhe në dokumentet afariste, dhe mund t'u ndalojnë të tjerëve ta keqpërdorin. Në këmbim, duhet ta respektojnë specifikimin - zonën, mënyrën e prodhimit dhe karakteristikat e mjaltit - dhe të lejojnë kontroll. „Bashkë me të drejtën për ta përdorur emërtimin e mbrojtur, vjen edhe përgjegjësia për t'i ruajtur karakteristikat e tij të veçanta“, porositi Serafimovski.

Tingëllon mirë. Por kush do t'i bëjë ato kontrolle, sa shpesh dhe a do të kontrollohet çdo seri mjalti apo vetëm letra? Kjo deri tani nuk është shpjeguar.

Për fitimin nuk ka të dhëna

Ministri flet për „të ardhura shtesë përmes paketimit tërheqës, bashkëpunimit me hotelerinë dhe lidhjes me ofertën e turizmit rural“. Problemi është se për Maqedoninë nuk ka të dhëna publike, të krahasueshme, sa janë rritur shitjet, çmimet ose të ardhurat e produkteve pasi kanë marrë tregues gjeografik. Këtë dobësi e thekson edhe një punim shkencor i vitit 2025 në revistën „De Jure“, nga profesoreshat Emilija Gjorgioska dhe Dijana Gorgieva nga Universiteti „Shën Klimenti i Ohrit“, të cilat kërkojnë rregulla dhe kompetenca më të qarta, edukim më të mirë të prodhuesve dhe shtet më aktiv në mbrojtje dhe promovim.

Në Manastir ministri pranoi edhe se këtë vit sasitë e mjaltit janë zvogëluar, ndërsa ndryshimet klimatike i quajti realitet me të cilin bletarët duhet të përshtaten. Pra, mjalti i Mariovës mori emër të mbrojtur në një vit kur ka më pak. Nëse emri nuk sjell edhe çmim më të mirë, bletarëve të Mariovës do t'u mbetet një certifikatë e bukur në mur. Ndërsa shteti nuk do ta mësojë as këtë, sepse të dhëna të tilla publikisht nuk ekzistojnë.