Mariovo balı on yıllık emeğin ardından korumalı isim aldı, ama bunun para getirip getirmediğine dair kamuya açık veri yok

Pelagonya'dan sekiz arıcı kavanozlarına resmen "Mariovo balı" yazma hakkı kazandı. Tarım, Ormancılık ve Su İşleri Bakanı Borçe Serafimovski, Manastır'da Magnolya Meydanı'ndaki 29. "Makedon Arıcılık Günleri" etkinliğinin açılışında onlara Coğrafi İşaret Kullanıcıları Sicili'ne kayıt kararlarını teslim etti.

Bakan, "Bu sonucun arkasında arıcıların Mariovo balının coğrafi kökenini korumak için yaklaşık on yıllık emeği ve azmi var" dedi. On yıl - tek bir ürün adı için.

Ne kazanıyorlar, neyi korumak zorundalar

Coğrafi işaret bir firmanın ticari markası değil, kolektif bir hak. Kayıtlı arıcılar korumalı ismi ambalajda, reklamlarda ve ticari belgelerde kullanabilir ve başkalarının onu kötüye kullanmasını yasaklayabilir. Karşılığında şartnameye - bölgeye, üretim yöntemine ve balın özelliklerine - uymak ve denetime izin vermek zorundalar. Serafimovski, "Korumalı ismi kullanma hakkıyla birlikte, onun özel niteliklerini koruma sorumluluğu da geliyor" mesajını verdi.

Kulağa hoş geliyor. Ama bu denetimleri kim yapacak, ne sıklıkla, ve her bal partisi mi denetlenecek yoksa sadece kâğıtlar mı? Bu şimdilik açıklanmadı.

Kazanç hakkında veri yok

Bakan, "çekici ambalaj, ağırlama sektörüyle iş birliği ve kırsal turizm teklifine bağlanma yoluyla ek gelirden" söz ediyor. Sorun şu ki Makedonya için, ürünlerin coğrafi işaret aldıktan sonra satışlarının, fiyatlarının ya da gelirlerinin ne kadar arttığına dair kamuya açık, karşılaştırılabilir veri yok. "Aziz Kliment Ohridski" Üniversitesi'nden profesörler Emilija Gyorgioska ve Dijana Gorgieva'nın 2025'te "De Jure" dergisinde yayımlanan bilimsel makalesi de bu zayıflığa dikkat çekiyor ve daha net kurallar ve yetkiler, üreticilerin daha iyi eğitimi ve koruma ile tanıtımda daha aktif bir devlet talep ediyor.

Bakan Manastır'da bu yıl bal miktarlarının azaldığını da kabul etti, iklim değişikliğini ise arıcıların uyum sağlaması gereken bir gerçeklik olarak nitelendirdi. Yani Mariovo balı, daha az olduğu bir yılda korumalı isim aldı. İsim daha iyi bir fiyat da getirmezse, Mariovolu arıcılara duvarda güzel bir sertifika kalacak. Devlet ise bunu öğrenemeyecek bile, çünkü böyle veriler kamuya açık olarak mevcut değil.