„Pikëllimi ndryshon formë, por nuk mbaron kurrë.“ Fjalia është e Kianu Rivsit, aktorit që gjatë jetës humbi shumë njerëz të afërt, dhe psikologjia sot i jep të drejtë - përballja me humbjen nuk do të thotë harresë, por të mësuarit të jetosh me mungesën.

Pikëllimi nuk është vetëm reagim ndaj vdekjes. Është një përgjigje emocionale, psikologjike dhe fizike ndaj çdo humbjeje të rëndësishme - një ndarje, humbja e punës, një ndryshim i madh në jetë. Prandaj fjalia e Rivsit prek kaq gjerësisht: kushdo që ka humbur diçka të rëndësishme e njeh atë peshë që nuk ikën me komandë.

Psikiatri Mikel Roka nga Universiteti i Ishujve Balearikë shpjegon se pikëllimi normal mbart simptoma që vijnë e ikin - trishtim, pagjumësi, nervozizëm - dhe pikërisht me këtë dallon nga depresioni: janë më pak të qëndrueshme dhe shpesh lehtësohen kur njeriu merr mbështetje. Me fjalë të tjera, të jetë e vështirë pas një humbjeje nuk është sëmundje. Sëmundje bëhet kur pesha nuk lëshon me muaj dhe nuk të lejon të funksionosh.

Psikologu Anhel Giljem i rendit pesë fazat nëpër të cilat shpesh kalon pikëllimi - mohimi, zemërimi, pazarllëku, trishtimi i thellë dhe pranimi. Por ato faza nuk janë një vijë e drejtë; njeriu mund të kërcejë mes tyre, të kthehet pas, t'i përziejë. Nuk ka një mënyrë „të saktë“ për të pikëlluar, e as afat deri kur „duhet“ të mbarosh.

Ajo që psikologjia thekson është se pranimi nuk do të thotë se dhemb më pak - do të thotë se kujtesa fillon të mbartë edhe mirënjohje edhe nostalgji pranë dhimbjes. Pikëllimi bëhet plagë e mbyllur, jo plagë e hapur. E kur edhe pas një kohe të gjatë simptomat nuk qetësohen, mjekët janë të qartë: ai është çasti për të kërkuar ndihmë profesionale, jo për të vuajtur në heshtje. Në Ballkan, ku „ji i fortë“ shpesh do të thotë „hesht“, ky është një mesazh që ia vlen të përsëritet.