„Тагата го менува обликот, но никогаш не завршува.” Реченицата е на Кијану Ривс, актерот што низ животот загуби многу блиски луѓе, а психологијата денес му дава за право – справувањето со загуба не значи заборавање, туку учење да се живее со отсуство.

Тагата не е само реакција на смрт. Таа е емотивен, психолошки и физички одговор на секоја значајна загуба – раскинување, губење работа, голема промена во животот. Затоа реченицата на Ривс погодува толку широко: секој што изгубил нешто важно ја препознава таа тежина што не си оди на команда.

Психијатарот Микел Рока од Универзитетот на Балеарските Острови објаснува дека нормалната тага носи симптоми што доаѓаат и си одат – тага, несоница, раздразливост – и токму по тоа се разликува од депресијата: помалку се постојани и често олеснуваат кога човекот добие поддршка. Со други зборови, да ти биде тешко по загуба не е болест. Болест станува кога тежината не попушта со месеци и не дозволува да функционираш.

Психологот Анхел Гиљем ги набројува петте фази низ кои често минува тагата – негирање, гнев, ценкање, длабока тага и прифаќање. Но тие фази не се права линија; човек може да скока меѓу нив, да се врати назад, да ги измеша. Не постои „правилен” начин да тагуваш, ниту рок до кога „треба” да завршиш.

Она што психологијата го нагласува е дека прифаќањето не значи дека боли помалку – значи дека сеќавањето почнува да носи и благодарност и носталгија покрај болката. Тагата станува лузна, не отворена рана. А кога и по подолго време симптомите не се смируваат, лекарите се јасни: тоа е моментот да се побара стручна помош, а не да се трпи молкум. На Балканот, каде „биди силен” често значи „молчи”, тоа е порака што вреди да се повтори.