Nëse ndonjëherë e ke kapur veten duke folur me zë ndërsa kërkon çelësat, me shumë gjasa menjëherë ke parë përreth për të kontrolluar nëse të pa dikush. Psikologjia thotë se ky është refleksi i gabuar. Shqiptimi me zë nuk është shenjë se diçka nuk shkon - është pjesë e funksionimit normal të të menduarit njerëzor.

Psikologia Izaskun Bastera e shtron këtë krejt drejtpërdrejt: biseda me veten është pjesë e mënyrës si punon truri. Kur shqipton diçka, aktivizohen zonat e lidhura me gjuhën, vëmendjen, kujtesën e punës dhe funksionet ekzekutive - të njëjtat kapacitete që marrin pjesë në planifikim, zgjidhjen e problemeve dhe kontrollin e impulseve. Me fjalë të tjera, goja e ndihmon trurin të rregullohet.

Mekanizmi është më i thjeshtë nga sa tingëllon. Emocioni në kokë është i çrregullt - është lëmsh ndjenje, imazhi dhe frike njëkohësisht. Kur e shqipton, duhet ta kthesh në fjali. Kurse fjalia kërkon rend: së pari kjo, pastaj ajo, prandaj kjo. Ai moment i rregullimit është hapi që qëndron mes ndjenjës dhe veprimit. Njerëzit që e kapërcejnë atë hap reagojnë me impuls, sepse nuk kishin ku të ndalonin.

Ekziston një kusht dhe ai është kyç - toni. „Nëse përdorim dialog të brendshëm pozitiv, është më lehtë të ulim intensitetin emocional, të emërtojmë atë që ndjejmë, ta përpunojmë dhe të reagojmë më pak me impuls”, thotë Bastera. E njëjta teknikë me vetëkritikë brutale jep efektin e kundërt. Përsëritja me zë e asaj se sa i paaftë je nuk është përpunim i emocionit - është përforcim i tij.

Funksionon edhe te vendimet. Kur alternativat janë vetëm në kokë, ato vërtiten në rreth dhe secila duket njësoj e keqe në orën tre të mëngjesit. Të shqiptuara, ato duhet të renditen njëra pranë tjetrës dhe dallimet dalin në sipërfaqe. „Verbalizimi i një ideje na detyron t'i rregullojmë informacionet, të shqyrtojmë alternativat dhe të zbatojmë një proces më reflektues”, shpjegon Bastera.

Në Ballkan ekziston një kulturë e tërë e ndërtuar rreth të menduarit me zë - quhet kafe me shokun, dhe është saktësisht kjo: nxjerrja e lëmshit të çrregullt nga koka para dikujt që dëgjon. Problemi është se ai ritual ngadalë po reduktohet në shkrimin e një mesazhi, kurse shkrimi nuk është e njëjta gjë. Një gjë ia vlen të ndahet qartë: nëse zërat përjetohen si të huaj e jo si të vetët, kjo nuk është më ky mekanizëm dhe kërkon një bisedë me profesionist.