Shkopi i bardhë u takon me ligj, por në Maqedoni nuk gjendet: shteti nuk e di as sa persona të verbër ka

Më 15 tetor, Ditën Ndërkombëtare të shkopit të bardhë, personat e verbër dhe me shikim të dobët erdhën në Kuvend dhe thanë fjalinë më absurde të vitit: në Ditën e shkopit të bardhë, vetë shkopi i bardhë nuk u është i qasshëm. „Ne me ligj kemi shkop, por duhet ta sigurojmë në Maqedoni. Në Maqedoni nuk ka“, thanë Vesna dhe Zorani, një çift bashkëshortor që tri dekada jeton pa shikim.

E shteti nuk e di as sa njerëz në të vërtetë presin atë shkop. Vlerësohet se në Maqedoni ka ndërmjet katër dhe dhjetë mijë persona të verbër dhe me shikim të dobët - një diapazon prej plot gjashtë mijë njerëzish, sepse regjistri shtetëror ende nuk është krijuar. Mbi 2.500 janë anëtarë të Lidhjes Kombëtare të të Verbërve, e cila punon përmes 18 shoqatave vendore. Të tjerët, praktikisht, nuk ekzistojnë në letër.

Komision çdo vit, për verbëri që nuk kalon

Lista e problemeve që u paraqit para deputetëve është e gjatë dhe konkrete. Mungojnë shtigjet prekëse dhe semaforët zanorë funksionalë, ndërsa trotuaret janë uzurpuar nga makinat. Personat me verbëri të përhershme çdo vit dalin përsëri para komisionit për ta vazhduar të drejtën e kujdesit nga personi tjetër, ndërsa përveç gjetjes së specialistit prej tyre kërkohet edhe indeksi Barthel, për të cilin, sipas tyre, paguajnë rreth 570 denarë. Sikur verbëria të mund të kalojë deri vitin e ardhshëm.

Asistenca personale është histori më vete. Vesna deri tani ka ndërruar gjashtë asistentë personalë, sepse, siç thotë, ata nuk kanë status të rregulluar pune, sigurim shëndetësor dhe stazh pensional. Asistenti largohet, ndërsa personi i verbër mbetet pa mbështetjen me të cilën sapo ishte mësuar. Në Kërçovë, ndërkaq, shoqata e të verbërve që nga viti 2019 nuk ka hapësirë ku të mblidhet, ndërsa një nga anëtarët thotë se personi i verbër merr 10.000 denarë në muaj - shumë që, sipas tij, nuk i mbulon as faturat e rrymës dhe të ujit.

Kërkesat janë konkrete, ndërsa nga institucionet - fraza të përgjithshme

Personat e verbër kërkojnë që Fondi i Sigurimit Shëndetësor ta thjeshtojë qasjen te shkopi i bardhë dhe mjetet e tjera ndihmëse, rikthimin e të drejtës për shoqërues gjatë trajtimit spitalor dhe rehabilitimit, rikthimin e transportit me lehtësime, ndarjen e qartë të asistencës personale dhe shtesë më të mirë për aftësi të kufizuar. Kërkojnë edhe ratifikimin e Traktatit të Marrakeshit, që e lehtëson qasjen te librat në formate të qasshme për personat me shikim të dëmtuar, dhe qasshmëri digjitale që do të jetë „rregull, jo përjashtim“ - sepse pjesa më e madhe e platformave publike digjitale ende nuk i plotësojnë standardet.

Deputeti Nikola Micevski, kryesues i Grupit Parlamentar Ndërpartiak për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara, deklaroi se qasshmëria „nuk është favor shtesë apo luks, por parakusht themelor“ për të drejtat e njeriut. Nga institucionet kompetente, nga ana tjetër, erdhi e njohura „po bëhen përpjekje“. Tingëllon bukur. Por kur shteti nuk mund të sigurojë as shkopin që ia detyrohet me ligj njeriut të verbër, sa kohë do të duhet për semaforë zanorë, shtigje prekëse dhe regjistër?