Kavadari po feston tri ditë „Vjeljen e Tikveshit“ - karnaval, degustime, muzikë, tryezë vjeljeje në qendër të qytetit. Disa kilometra më larg, në vreshta, një pjesë e prodhimit kalbet pa u vjelë. Para disa ditësh një stuhi me shi të rrëmbyeshëm, breshër dhe erë të fortë goditi Tikveshin dhe ua rrëzoi prodhimin bujqve pak para vjeljes.

„Fshati digjet, gjyshja krihet“, komenton vreshtarja Gordana Stoshiq. Bujku Dragi Dzallev është më i drejtpërdrejtë: „Çfarë vjeljeje, kjo është vjelje pikëllimi, për kë do të këndojnë - për strumicanët e mashtruar, për tikveshasit e mashtruar, radha është e koçanarëve.“

Shifrat e ministrit

Ministri i Bujqësisë Borçe Serafimovski porositi nga Kavadari se çmimi i rrushit këtë vit është 25 për qind më i lartë dhe se blerja është në rrjedhë. Pret blerje prej 90 deri 100 milionë kilogramësh - për shkak të thatësirës, kushteve të pafavorshme klimatike dhe stuhive. Për krahasim, vitin e kaluar u blenë rreth 113 milionë kilogramë rrush vere.

Pra prodhimi është më i vogël për së paku 13 milionë kilogramë. Kjo do të thotë edhe se teprica e rrushit - arsyetimi që nxirret çdo vjeshtë kur verëtoret nuk duan të blejnë - këtë vit nuk do të vlejë. Më pak rrush, çmim më i lartë, linjë kreditore prej rreth 540 milionë denarësh përmes Bankës Zhvillimore drejtpërdrejt te verëtoret për blerjen e vranecit.

Në letër gjithçka mbyllet. Në arë jo.

Ku pëlcet llogaria

Problemi që theksojnë vreshtarët nuk është kryesisht çmimi. Një pjesë e prodhuesve nuk kanë fare kontrata për shitjen e sortave „vranec“ dhe „kratoshi“. Ky është dallimi mes një viti të keq dhe një viti të pamundur - vreshtari që di sa do të marrë mund të llogarisë; vreshtari që nuk di nëse do të ketë fare kujt t'i shesë nuk mund të planifikojë asgjë.

Dëmet më serioze nga stuhia janë rreth Berovës, Gjevgjelisë, Vallandovës, Radovishit dhe Probishtipit, me dëmtim shtesë në rajonin Kavadar-Negotinë. Breshri dhe era dëmtuan vilet, lastarët dhe gjethet, ndërsa kokrrat e dëmtuara mekanikisht kanë rrezik të shtuar nga plasja dhe kalbja. Kjo do të thotë rendiment më i vogël dhe sheqernajë më e dobët - dy parametrat sipas të cilëve paguhet.

Nuk janë të goditur vetëm vreshtarët. Në Pelagoni janë raportuar dëme te specat dhe duhani, ndërsa duhanpunuesit raportojnë dëmtime deri në 100 për qind. Në rrethinën e Strumicës, ku një pjesë e konsiderueshme e prodhimit është nën serra, dëmet janë më të vogla, por atje problemi është tjetër: çmimi i kontraktuar i blerjes për specin e ajvarit prej 30 denarësh për kilogram, sipas kryetarit të Lidhjes së Bujqve Risto Vellkov, në terren nuk respektohet.

Dy pamje nga i njëjti qytet

Kryetari i Kavadarit Mitko Jançev thotë se ky vit nuk është aspak më i keq apo më i çorganizuar se të mëparshmit, se Qeveria dhe Ministria kanë kushtuar vëmendje maksimale dhe se pret që në vitin 2027 të ndërtohet një distileri në marrëveshje me verëtoret. Konfirmon se verëtoret kanë rezerva vere nga viti i kaluar.

Ato rezerva janë e gjithë historia në një fjali. Nëse bodrumet nuk e kanë shitur verën e vitit të kaluar, nuk kanë ku ta vendosin rrushin e sivjetshëm - dhe asnjë manifestim nuk e zgjidh këtë. Prandaj në opinion u shfaqën thirrje për bojkot të vjeljes me një mesazh më të rëndë se çdo analizë: „Së pari blerja, pastaj kënga.“