Më 9 maj, Ditën e Evropës, përpara 850 delegatëve, koalicioni politik shqiptar VLEN/VREDI u bashkua zyrtarisht në një parti të vetme. Pesë parti të veçanta derdhen në një organizatë, me program të përbashkët, udhëheqje të përbashkët dhe strukturë të përbashkët. Dhe me një ide kryesore: se kjo është „arritje historike" përballë BDI-së, që nuk po arrin të reformohet.

„Me këtë bashkim nuk mbyllet një kapitull, por hapet një i ri - ku energjia politike kthehet në pushtet institucional, dhe të rinjtë dhe profesionistët bëhen pjesë e vendimmarrjes," thuhet në deklaratën e udhëheqësisë. Fjalët janë qepur për kongresin. Pyetja është nëse 850 delegatët që votuan për bashkim përfaqësojnë realisht 1,8 milionë shqiptarë në Maqedoni, apo vetëm strukturat e pesë partive që po humbnin anëtarë veç e veç.

Platforma e VREDI-t para votuesve përfshin: sundim të ligjit dhe luftë kundër korrupsionit, zhvillim ekonomik me fokus tek sipërmarrësit dhe të rinjtë, barazi në institucione, administratë efikase dhe të dixhitalizuar, arsim cilësor në gjuhën shqipe, dhe zbatim të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit. Në letër - paketë e plotë liberale-demokratike. Në realitet - test për të parë nëse VREDI mund të ndërtojë atë që premton.

Në anën tjetër të debatit është BDI-ja e Ali Ahmetit. Partia që dy dekada përfaqësoi shqiptarët tani përballet me kthesë të brendshme. VREDI i fton „të lënë të vjetrën". Ahmeti, që bojkotoi zgjedhjet e fundit, tani uron „partinë e re" - por në atë urim ka më shumë potencial konfrontimi sesa pajtimi. Politikë ballkanike në formën më të pastër.

Pyetja që u hap më pak në kongres, por që ka më shumë rëndësi për votuesin e zakonshëm: a është bashkimi rezultat i vizionit të përbashkët, apo rezultat i llogarisë se pesë parti më të vogla së bashku janë njësi më e madhe se një BDI? Kjo nuk është cinizëm. Kjo është matematikë politike. Dhe në Ballkan, matematika politike është zakonisht ajo që përcakton rezultatin e zgjedhjeve të ardhshme, jo deklaratat ideologjike të 9 majit.

Për lexuesit jo-shqiptarë kjo është e rëndësishme të kuptohet: VREDI nuk është vota për „shqiptarë të caktuar". VREDI është produkt i 25 viteve politikë pas Ohrit. Kjo do të thotë se çdo qeveri e ardhshme do të ketë një partner që ka kushtet e veta për bashkëpunim. Dhe ato kushte nuk janë të njëjta që kishte BDI-ja. Pyetja është nëse partitë maqedonase janë gati për këtë.